MANILA, Philippines – Sa gitna ng umano’y malawakang paggamit ng pondo ng flood control project, ilang mambabatas ang nanawagan na tanggalin ang mga unprogrammed fund o ang itemization ng mga proyekto sa ilalim ng nasabing paglalaan.
Sinabi ni Akbayan Party-list Rep. Perci Cendaña na ang mga unprogrammed appropriations ay dapat makakuha ng zero budget sa susunod na taon.
Aniya, P97.2 bilyon ang nakalaan para sa foreign-assisted infrastructure projects at P80.9 bilyon para sa Strengthening Assistance for Government Infrastructure and Social Programs (SAGIP) sa ilalim ng unprogrammed appropriations.
“Kung susumahin, halos 70% ng unprogrammed appropriations sa 2026 budget ay for infrastructure projects. We could have invested in health — pero lamang pa ng P3 billion ang Unprogrammed Appropriations kumpara sa DOH budget. We could have invested in education. Pero bakit puro infra pa rin?”, ayon kay Cendaña.
Aniya, ang SAGIP ay iniugnay sa pagpapalabas ng pondo para sa mga kontrobersyal na proyekto sa pagkontrol sa baha.
“We have to zero out the unprogrammed appropriations budget until we ensure that our institutions are immune from corruption. Huwag na nating payagan na patuloy na abusuhin ang kaban ng bayan,” dagdag niya.
Tinutukoy ng Kagawaran ng Badyet at Pamamahala ang mga hindi naka-program na paglalaan bilang ang mga nagbibigay ng standby na awtoridad upang magkaroon ng mga karagdagang obligasyon ng ahensya para sa mga priyoridad na programa o proyekto kapag ang koleksyon ng kita ay lumampas sa mga target, at kapag ang mga karagdagang gawad o dayuhang pondo ay nabuo.
Sa madaling salita, ang mga hindi naka-program na paglalaan ay katulad ng mga nakaplanong pagbili ng sambahayan na maaari lamang magpatuloy kung may makukuhang dagdag na pera, mula man sa karagdagang kita, tulad ng mga bonus o mula sa mga pautang.
Nauna nang sinabi ni House appropriations panel chairperson at Nueva Ecija Rep. Mikaela Suansing na ang DBM ay naglabas ng P141 bilyon para sa flood control projects noong 2023 at 2024 mula sa mga hindi nakaprogramang appropriations.
Ang Independent Commission for Infrastructure ay nag-iimbestiga sa diumano’y napakalaking katiwalian sa paggamit ng mga pondo para sa pagkontrol sa baha na nagresulta sa ilang substandard o mga ghost project.
Ang vice chairperson ng appropriations committee na si Zia Alonto Adiong ay sumusuporta sa paglilimita sa mga hindi nakaprogramang paglalaan.
“I think it’s proper also that we should still limit, restrict itong unprogrammed funds. I would personally support any move to make it known and to itemize it and to include that in the budgetary entries rather than have it some sort of a lump sum unprogrammed funds,” aniya.
Ang co-chairperson ng House Infrastructure Committee na si Terry Ridon ay sumasang-ayon sa line-item budgeting para sa mga bagong proyektong pang-imprastraktura.
“Ang posisyon po natin ng unprogrammed appropriations, dapat pagka hindi emergency or hindi disaster-based yun pong appropriations for unprogrammed appropriations, dapat wala na pong ganoon,” sabi ni Ridon.
“Puwede po tayong magkaroon ng rehabilitation ng infrastructure. Pagka, halimbawa, nasira sa panahon po ng lindol, kung ganyan po yung gagawin natin for Cebu, wala po tayong problema. Pero kung magkakaroon po tayo ng new construction, parang hindi po dapat sa unprogrammed appropriations nanggagaling po ito. Dapat new appropriations po ito. It should be subject to line item budgeting in a new budget,” dagdag niya. RNT/MND
