MANILA, Philippines – Ikinabahala ni Senador Christopher “Bong” Go ang kalagayan ng mga residente sa Pandan Mahawak, Medellin, Cebu, matapos ang mga kumakalat na litrato ng mga apektadong pamilya na nakatakip ng mga plastik panlaban sa ulan.
Ang mga litrato na nakuhanan noong Huwebes, Oktubre 1, kasagsagan ng malakas na pag-ulan ay nagbunyag na ilang pamilya ang wala sa maayos na evacuation centers. Dahil na din sa hindi kampante ang mga lumikas na bumalik sa kanilang tahanan, pinili na lamang ng mga ito na sumilong sa plastik upang magsilbing pananggalang sa ulan habang nasa labas.
Masakit at hindi katanggap-tanggap, ganyan inilarawan ni Go ang sitwasyon ng mga residenteng lumikas sa kanilang tahanan.
“Sakit sa dibdib makita na mismong mga kababayan natin ay natutulog na lang sa ilalim ng plastik dahil wala silang masilungan. Hindi dapat ganito ang kalagayan ng isang pamilyang Pilipino na biktima ng sakuna,” aniya.
Hinimok ng senador ang agarang interbensyon mula sa mga lokal at pambansang ahensya para magbigay ng karagdagang mga tolda, food packs, tubig, at iba pang uri ng tulong ang mga nasabing evacuees.
Nag-ugat ang sakuna sa magnitude-6.9 na lindol na tumama bago mag-alas-10 ng gabi noong Setyembre 30, kung saan ang epicenter nito ay matatagpuan mga 17 kilometro hilagang-silangan ng Bogo City.
Ang pagyanig ay nagdulot ng malawakang pinsala sa imprastraktura, mga tahanan, tulay, at mga heritage building sa buong hilagang Cebu.
Kasunod nito, mahigit 70 katao ang namatay at daan-daang iba pa ang nasugatan. Ang mga ospital sa mga munisipalidad na pinakamalubhang tinamaan ay pinilit na lamang ang ilang mga pasyente na gamutin sa pansamantalang mga tolda sa labas dahil sa takot sa mga aftershock.
Bilang Vice Chairperson ng Senate Committee on Health at isang matibay na tagapagtaguyod para sa disaster resilience, idiniin ni Go ang pangangailangan para sa permanenteng at well-equipped evacuation facilities.
Siya ang pangunahing may-akda at co-sponsor ng Republic Act No. 12076, na kilala rin bilang Ligtas Pinoy Centers Act, na nag-uutos sa pagtatatag ng disaster-resilient evacuation centers sa buong bansa.
“Hindi puwedeng paulit-ulit na lang tayong umaasa sa temporary tents. Dapat mayroong matibay at maayos na evacuation centers na handa sa lahat ng oras,” dagdag ni Go, na binigyang-diin na ang pagiging handa ay makakatigtas ng buhay.
Higit pa sa agarang tulong, isinusulong ng senador ang mga structural reforms para palakasin ang pagtugon sa kalamidad. Inihain niya muli ang Senate Bill No. 173, o ang iminungkahing Department of Disaster Resilience Act, na naglalayong pag-isahin ang paghahanda, pagtugon, at pagbangon sa kalamidad sa ilalim ng isang nakatuong ahensya. Ipinaliwanag niya na ang isang sentralisadong katawan ay magsisiguro ng mas mabilis at mas magkakaugnay na pagkilos sa panahon ng mga emerhensiya.
Ang pabahay ay nananatiling pangunahing alalahanin para sa mga pamilyang lumikas, at binigyang-diin ni Go ang kanyang panukala para sa pangmatagalang suporta sa tirahan. Muli niyang isinampa ang SBN 415, o ang iminungkahing Rental Housing Subsidy Program, upang magbigay ng pansamantalang tulong sa pabahay para sa mga pamilyang nawalan ng tirahan dahil sa mga kalamidad. Ayon sa kanya, “Hindi puwedeng mawalan ng bahay ang isang pamilya tapos pababayaan na lang sila. Kailangan may tulay na programa para may masilungan sila habang nagbabangon muli.”
Naghain din si Go ng SBN 669, na ipinasa, na nag-aatas sa mga local government unit na magbigay ng hazard pay sa mga disaster personnel na nagtatrabaho sa mga mapanganib na kondisyon, na kinikilala ang mga sakripisyo ng mga first responder. Bilang karagdagan dito, ang kanyang Senate Bill No. 666 ay naglalayong gawing moderno ang Building Code ng bansa upang ipatupad ang mas mahigpit na mga pamantayan sa pagtatayo, na mabawasan ang mga panganib na dulot ng mga sakuna.
Binigyang-diin ng senador na ang mga hakbang na ito ay bahagi ng mas malaking pananaw para maprotektahan ang mga mahihinang komunidad. Muli niyang iginiit na ang pagtugon sa sakuna ay hindi dapat magtapos sa mga relief goods ngunit dapat na kasama ang mga pangmatagalang solusyon na tumutugon sa katatagan, pabahay, at kaligtasan. “Kapag may sakuna, hindi lang ngayon ang dapat inaalagaan ang tao. Dapat tuloy-tuloy hanggang makabalik sila sa normal na pamumuhay,” pagdidiin ni Go.
Sa resulta ng lindol sa Cebu, muling ibinalik ni Go ang kanyang apela para sa pagkakaisa at proactive na pamamahala sa pagtugon sa mga sakuna. Aniya, bagama’t matatag ang mga Pilipino, hindi dapat umasa ang gobyerno sa katatagan lamang kundi dapat tiyakin na may mga sistematikong solusyon.
“Matatag ang Pilipino, pero hindi dapat tayo laging umaasa sa pagiging matatag. Ang tungkulin ng pamahalaan ay bigyan ng konkretong solusyon ang mga suliranin. Kailangan nating tiyakin na sa susunod na sakuna, hindi na natin makikita ang ganitong kalunos-lunos na kalagayan,” saad ni Go.
Tiniyak ng senador sa mga apektadong pamilya sa Cebu na patuloy niyang isusulong ang mga polisiya at programa na nangunguna sa kanilang kapakanan, na nagpapaalala sa lahat na ang tunay na pagbangon ay nasusukat hindi lamang sa ginhawa kundi sa dignidad at seguridad na naibabalik sa bawat pamilyang Pilipino. RNT
