MANILA, Philippines – Upang mabigyan proteksyon ang mga magsasaka pinagtibay ng Department of Agrarian Reform (DAR) at ng National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) ang kanilang koordinasyon upang matiyak ang proteksyon ng mga Agrarian Reform Beneficiaries (ARBs) habang tinutugunan ang mga usapin sa pag-angkin ng lupa ng mga katutubo sa Barangay Delucot, Godod, Zamboanga del Norte.
Isinagawa ang dayalogo bilang tugon sa mga aplikasyon ng pagmamay-ari ng lupa ng mga indigenous peoples (IPs), na may mga bahaging sumasaklaw sa mga lupang sakop ng agrarian reform. Layunin ng hakbang na ito na maiwasan ang sigalot sa lupa, maprotektahan ang seguridad sa paninirahan at pagsasaka ng ARBs, at matiyak ang tuluy-tuloy at mapayapang produksyon sa mga sakahan.
Kaugnay nito tinalakay ng mga kinatawan ng DAR at NCIP, kasama ang mga opisyal ng lokal na pamahalaan at mga lider ng katutubong pamayanan, ang mga usaping may kinalaman sa hurisdiksyon at ang pagsasabay ng mga polisiya sa lupang ninuno at agrarian reform areas. Binibigyang-diin sa talakayan ang patas na pagbibigay-proteksyon sa karapatan ng mga IPs at sa mga lehitimong karapatan ng ARBs alinsunod sa umiiral na mga batas.
Ipinahayag ng DAR na mahalagang malinaw ang katayuan at hangganan ng lupa upang maprotektahan ang ARBs laban sa posibleng pagpapaalis, kawalan ng katiyakan, at matagal na alitan na maaaring makaapekto sa kanilang kabuhayan. Tiniyak din ng ahensya ang patuloy na pakikipagtulungan sa NCIP upang mapanatili ang seguridad sa pagmamay-ari ng lupa at pangmatagalang katatagan ng kabuhayan ng mga magsasaka.
Samantala, ipinaliwanag ng NCIP ang mga karapatan ng indigenous peoples sa ilalim ng Indigenous Peoples’ Rights Act (IPRA), kabilang ang pagkilala sa kanilang lupang ninuno. Ayon sa NCIP, ang malinaw na pagkilala sa mga lupang ito ay nakatutulong upang mabawasan ang alitan at magdulot ng kapayapaan at kaayusan sa mga komunidad ng IPs at ARBs.
Nagkasundo ang dalawang ahensya na ipagpatuloy ang konsultasyon, magsagawa ng magkasanib na field validation, at bumuo ng mga mekanismong magpapantay sa pagpapatupad ng agrarian reform at mga karapatan sa lupang ninuno. Inaasahang magbubunga ito ng mas malinaw na pamamahala sa lupa, mas matibay na proteksyon sa karapatan ng mga magsasaka, at inklusibong kaunlaran sa kanayunan. (Santi Celario)
