PAPURI sa bagong Punong Mahistrado na si Rodil Zalameda. Ang 63-anyos na tubong Caloocan, iskolar ng Ateneo at kapatid sa Utopia, ay nagsimula bilang piskal ng Mandaluyong, tulad ng mga dating Punong Mahistrado na sina Renato Corona at Alexander Gesmundo. Matapos ang 11 taon sa Court of Appeals, itinalaga siya ni Pangulong Rodrigo Duterte sa Korte Suprema noong 2019, na naging tampok sa kanilang kumalat na larawan ng fist bump.
Gayunman, may mga naniniwalang hindi lamang ang kanyang kahanga-hangang karanasan ang nagdala sa kanya sa pinakamataas na pwesto sa Hudikatura, na hahawakan niya hanggang 2033. Umano’y malaking salik ang kanyang pagiging may-akda ng desisyong nagpawalang-bisa sa pitong hatol na pagkakasala sa graft laban sa ina ni Pangulong Bongbong Marcos na si Imelda Marcos.
Amoy-utang na loob ba ito — bayad na pabor o mahusay na laro sa pulitika? Aalis si Marcos sa pwesto sa 2028, ngunit maaaring humarap pa siya sa mga kaso. Maginhawa nga naman kung may Punong Mahistradong ang umano’y pagkakautang na loob ay tatagal hanggang 2033. Haka-haka lamang ito, ngunit lalong pinatindi nang paglampas sa dalawang mas nakatatandang mahistrado na sina Marvic Leonen at Alfredo Benjamin Caguioa.
Maaaring hindi rin maging palakaibigan sa isang susunod na administrasyong Duterte ang Korte. Anim na mahistradong itinalaga ni Marcos na lamang ang inaasahang matitira. Muling kumalat ang lumang larawan ni Zalameda na nakipag-fist bump kay Duterte, na nagpapahiwatig ng kanyang kakayahang makibagay sa iba’t ibang administrasyon. Naaalala rin ng mga grupong maka-kaliwa ang kanyang rekord noong panahon ni Duterte, kabilang ang mga alegasyon ng red-tagging. Kinukwestyon naman ng ilang tagapagtanggol ng karapatang pantao kung hindi ba dapat siyang pinigilan ng delicadeza sa pagtanggap sa posisyon.
Magtatalaga pa si Marcos ng dalawang mahistrado: ang papalit kay Zalameda at ang hahalili kay Amy Lazaro-Javier, na mababakante ang pwesto sa Nobyembre 16. Kailangang matapos ang mga appointment bago Pebrero 2027. Sa 19 na kandidatong pinag-isipan noong Oktubre, 11 ang nananatiling posibleng mapili. Kabilang sa walong nangungunang pangalan sina Fernanda Peralta, Darlene Berberabe, Gamaliel Cordoba, Geraldine Econg, Maria Rowena San Pedro, Ernesto Maceda Jr., Ramon Bato Jr. at Ramon Cruz.
Sa aking pananaw, pagkakataon na naman ito para magtalaga ng mga taong maaaring magkaroon ng utang na loob sa pulitika. Posibleng makapagtalaga si Marcos ng anim na mahistrado bago matapos ang kanyang termino, na maaaring humubog sa Korteng haharap sa mga kontrobersiyang kanyang administrasyon, kabilang ang iskandalo sa flood control at ang ₱449.5-bilyong unprogrammed appropriations, na tinutulan ni Zalameda sa pamamagitan ng kanyang dissenting opinion nang ibasura ito ng korte.
Sa kabila ng ingay sa social media, isang bagay ang malinaw: nakamasid ang publiko. Itinampok ni Senador Francis Pangilinan ang mahahalagang reporma: mas mabilis na pagresolba ng mga kaso, mas maraming hukuman, makatwirang dami ng kasong hahawakan, pagpuno sa mga bakanteng posisyon, paglaban sa korapsyon at pagpapatawag sa JELACC (Judicial, Executive, Legislative Advisory and Consultative Council) upang pondohan ang mga reporma.
Matapos ang maraming taon ng kapalpakan at pagkakawatak-watak sa Ehekutibo at Kongreso, hindi dapat maging panibagong biktima nito ang Hudikatura. Kung nabibigo ang ibang sangay ng pamahalaan, dapat manatiling tagapagtanggol ng katarungan at pananagutan ang mga hukuman.
Hindi ito pabor na dapat suklian sa sinomang Pangulo. Ito ay tungkuling dapat gampanan para sa sambayanang Pilipino.
* * *
SHORT BURSTS. Para sa mga komento o reaksyon, mag-email sa [email protected] o mag-post sa @Side_View sa X app (dating Twitter).
