IPINAGBAWAL ng China ang ating Defense Secretary, si Gilberto Teodoro, na makatungtong sa kanilang mainland — isang hakbang na hindi na rin nakakagulat.
Hindi lamang siya ang apektado. Pati ang kanyang asawa at anak ay pinagbawalang pumasok sa mainland China, Hong Kong, at Macau, at ipinagbawal din sa mga kompanyang Tsino ang makipagnegosyo sa sinomang miyembro ng pamilyang Teodoro.
Sa diplomatikong wika, sinasabing si Teodoro ay “sumisira sa ugnayang bilateral” at gumagawa ng “iresponsableng pahayag.” Ngunit sa totoo lang, nagsasabi lamang siya ng katotohanan — at iyon ang masakit para sa China.
Nanindigan si Teodoro at hindi natinag. Para sa kanya, balewala ang parusa. Patuloy niyang hinahamon ang hindi kayang lehitimong angkinin ng China sa karagatan ng Pilipinas: ang kontrol.
Para sa Department of Foreign Affairs, ang hakbang ng China ay isang hindi magiliw na kilos. Sa mas simpleng salita, isa itong tantrum ng isang bully.
Oo, may karapatan ang China na pagbawalan si Teodoro sa kanilang teritoryo. Sa katunayan, iyon lamang ang malinaw nilang karapatan sa usaping ito.
Mas mahalaga ang nilalaman ng mga pahayag ni Teodoro — mahinahon, malinaw, at tumpak. At ang kanyang kahinahunan ang lalong nagpaiinit ng ulo ng Beijing.
Binigyang-diin niya na habang isinusulong ng ASEAN ang Code of Conduct sa South China Sea, umiiral na ang pandaigdigang batas — alinsunod sa UNCLOS, UN Charter, at 2016 Arbitral Award — na nagtatakda ng responsableng asal ng mga bansa.
“Hindi namin isasakripisyo ang aming integridad teritoryal at soberanya sapagkat hindi ito pinahihintulutan ng aming Konstitusyon,” ayon kay Teodoro.
Ipinaliwanag din niya kung bakit makatuwiran para sa Pilipinas, bilang isang maliit at umuunlad na bansang arkipelago, na palakasin ang ugnayan sa mga kaparehong bansa tulad ng Japan at iba pang claimant states na naninindigan sa kaayusang pandagat na nakabatay sa mga patakaran. Hindi ito panawagan sa digmaan kundi karapatan ng isang malayang bansa.
Ang hindi matanggap ng China ay ang katotohanang ang kanilang interes sa South China Sea ay hindi lamang mapayapang pakikipamuhay o malayang paglalayag, kundi ang agresibong pagpapalawak ng kanilang teritoryo — hanggang sa exclusive economic zones ng kanilang mga kapitbahay.
Hindi nila matututulan ang mga sinabi ni Teodoro, lalo na’t nahuhuli sa kamera ang kanilang mga barko na nang-aapi sa maliliit na bangkang Pilipino, nangha-harass ng mga mangingisda, at nagmimilitarisa ng mga artipisyal na isla.
Maaaring pagbawalan siya ng China. Ngunit hindi nila mapapatahimik ang katotohanan. Sa huli, ang soberanya ay hindi pribilehiyong ibinibigay ng makapangyarihang bansa, kundi karapatang hindi kayang pawiin ng anumang lakas militar o pamimilit pang-ekonomiya.
* * *
SHORT BURSTS. Para sa mga komento o reaksyon, mag-email sa [email protected] o mag-post sa @Side_View sa X app (dating Twitter).
