MANILA, Philippines – Pinagtibay ng pretrial chamber ng International Criminal Court (ICC) ang hurisdiksyon nito sa kaso laban kay dating Pangulong Rodrigo Duterte sa isang desisyon na sa wakas ay maaaring magbigay daan para sa ganap na paglilitis para sa crimes against humanity sa war on drugs ng panahon ng kanyang administrasyon.
Sa 32-pahinang desisyon na may petsang Oktubre 23, tinanggihan nina Judges Iulia Antoanella Motoc, Reine Adélaïde Sophie Alapini-Gansou at María del Socorro Flores Liera ang argumento ng kampo ni Duterte na walang hurisdiksyon ang korte sa kaso dahil binuksan nito ang imbestigasyon noong Setyembre 2021, o dalawang taon pagkatapos ng Statuwal mula sa Pilipinas. 2019.
Ang mga hukom ng PTC ay nagpasya na ang Artikulo 127 ng Rome Statute ay dapat basahin sa paraang “it balances the right of a state to withdraw from the Statute and the risk of a State using its right to withdraw to shield persons from the jurisdiction of the Court.”
Matatandaang noong 2023, ang kampo ni Duterte — noon sa ilalim ng payo ng Office of the Solicitor General at British barrister na si Sarah Bafadhel — ay nangatuwiran na ang Artikulo 127 ay hindi dapat bigyang-kahulugan upang palawigin ang kapangyarihan ng Office of the Prosecutor na humiling ng imbestigasyon kahit na ang isang estado ay umatras mula sa batas.
Ginawa nila ang huling-minutong argumento sa kanilang apela noong 2023 na ihinto ang pagsisiyasat noon ng tagausig ng ICC na si Karim Khan sa war on drugs ni Duterte, na umabot sa pagitan ng 12,000 hanggang 30,000 patay.
Kalaunan ay tinanggihan ng Appeals Chamber ang apela na ihinto ang pagsisiyasat ni Khan sa 3-2 na boto ngunit iniwan ang hurisdiksyon na isyung ito na hindi nalutas.
Sa pagkakataong ito, gayunpaman, pinasiyahan ng mga hukom ng PTC na ang kaso ay nasa ilalim na ng pagsasaalang-alang nito bago pa man ang pormal na pag-withdraw ng Pilipinas, at tinanggihan ang kanilang depensa na ang paunang pagsusuri na sinimulan ng dating tagausig ng ICC na si Fatou Bensouda noong 2018 at ang kanilang desisyon noong 2021 na pahintulutan ang isang pagsisiyasat ay “iba’t ibang mga bagay.”
“Far from ‘trumping’ the Court’s jurisdictional regime,” anila, ang Article 127(2) “is an essential part of it in respect of a State that has withdrawn.”
“It also guarantees that the right of a State to withdraw from the Statute is respected, while ensuring that it is not able to abuse that right by shielding persons from justice in relation to alleged crimes that are already under consideration by the Court in a manner that undermines the object and purpose of the Statute and the specific terms of withdrawal set out in article 127(2) of the Statute to which a State agrees at the time that it ratifies the Statute,” dagdag nila.
Si Duterte, na nahaharap sa tatlong bilang ng pagpatay sa mahigit 49 na pagpatay, ay kasalukuyang nakakulong sa Scheveningen Prison sa The Hague, kahit na ang kanyang kampo ay nangatuwiran na hindi siya karapat-dapat na humarap para sa paglilitis.
Bago ang desisyong ito, nagpasya ang PTC noong Setyembre 24 na ipasuri nila kay Duterte ng isang panel ng mga medikal na eksperto upang matukoy kung maaari niyang gamitin o hindi ang kanyang mga karapatan sa isang patas na paglilitis. RNT/MND
