MANILA, Philippines – Ang panukalang batas na nagbibigay ng libreng serbisyo sa libing sa mahihirap na pamilyang Pilipino ay naging batas nang walang pirma ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.
Ang Republic Act No. 12309, o ang “Free Funeral Services Act,” ay naging batas noong Setyembre 28.
Ito ay matapos na hindi kumilos si Pangulong Marcos sa batas 30 araw matapos itong ipadala ng Kongreso, sa ilalim ng Artikulo VI, Seksyon 27(1) ng 1987 Constitution.
Ang kopya ng batas ay hindi pa nai-publish sa Opisyal na Gazette.
Bukod sa pag-institutionalize ng funeral assistance na kasalukuyang ibinibigay ng Department of Social Welfare and Development (DSWD), ang batas ay nagpapataw din ng oras ng pagkakulong at multa sa mga indibidwal na mapapatunayang nanloloko sa gobyerno upang mapakinabangan ang kanilang sarili sa libreng serbisyo ng libing.
Sa ilalim ng batas, ang gobyerno ay dapat magbigay ng libreng serbisyo sa libing sa mga pamilyang itinuturing na “in crisis situation,” kabilang ang mga mahihirap; ang mga apektado ng kalamidad o iba pang emerhensiya, ayon sa itinalaga ng DSWD.
Sakop ng package ng libing ang proseso mula sa paghahanda ng mga dokumento ng libing, pag-embalsamo, mga serbisyo sa paglilibing, transportasyon, cremation, inurnment, kasama ang pagbibigay ng kabaong o urn.
Bago maisabatas ang RA 12309, nagbigay ang DSWD ng funeral assistance mula P5,000 hanggang P50,000 sa ilalim ng Assistance to Individuals in Crisis Situations (AICS) nito. Kung ang hiniling na tulong ay lumampas sa P10,000, ito ay ibibigay sa pamamagitan ng isang warrant letter at isang case summary na ibinigay ng isang social worker.
Para makapag-avail ng libreng funeral package, kailangang magpakita ng valid ID ang naulilang pamilya; isang sertipiko ng kamatayan na inisyu ng ospital o lokal na opisina ng kalusugan; isang kontrata sa libing na nilagdaan ng isang kinatawan ng namatay na miyembro ng pamilya, ng funeral establishment, at mga awtorisadong tauhan ng DSWD; at isang social case study na inihanda ng isang social worker.
Ang mga funeral establishment na magbibigay ng mga serbisyong ito ay babayaran ng regional office ng DSWD, sa pag-apruba ng regional director, batay sa pinirmahang kontrata.
Ang paunang pagpopondo para sa RA 12309 ay sisingilin laban sa P44.75-bilyong badyet ng AICS.
Gayunpaman, walang pondo para sa Free Funeral Services Act ang kasama sa line item ng DSWD sa ilalim ng proposed budget nito sa susunod na taon.
Binago ng mga mambabatas ang panukala ng executive branch para sa AICS budget para sa 2026 mula P27 bilyon hanggang P60 bilyon.
Ang mga funeral establishment na nagbibigay ng mga libreng serbisyo sa mahihirap na benepisyaryo ay dapat bayaran ng halaga ng mga serbisyo ng alinmang rehiyonal na tanggapan ng DSWD sa pag-apruba ng Regional Director.
Ang pagbabayad ay ibabatay sa mga itinatakda ng pinirmahang kontrata sa pagitan ng kinatawan ng pamilya ng namatay, ng funeral establishment, at ng mga awtorisadong tauhan ng DSWD. RNT/MND
