MANILA, Philippines – Mas magandang mekanismo para sa paghahatid ng malakihang imprastraktura ng gobyerno ang Public‑Private Partnerships (PPPs), ayon kina Ombudsman Jesus Crispin Remulla at DPWH Secretary Vince Dizon, na parehong binanggit ang diumano’y kabiguan ng Department of Public Works and Highways (DPWH) na gumawa ng mga de-kalidad na gusali para sa state agencies.
“Kaya PPP ‘yan. ‘Pag binigay mo sa DPWH, iba na naman ang hitsura niyan,” ani Remulla sa kanyang radio program noong August 15, patungkol sa P9‑billion UP‑PGH Cancer Center Project, na bigong maka-attrack ng bidders.
Tinukoy din niya ang gusali ng Bureau of Immigration (BI), kung saan mahigit P8 bilyon ang ginastos at isinasagawa sa loob ng 10 taon, at isang proyekto sa pagkontrol ng baha sa Cebu kung saan ang iminungkahing 63-meter na lapad ng daluyan ng tubig ay ibinaba sa 25 metro.
Hinimok ni Remulla ang National Bureau of Investigation (NBI) na isaalang-alang ang pagbili ng kasalukuyang pribadong gusali sa halip na magtayo ng bago. “Ang sabi ko nga kay (NBI Director) Melvin Matibag, huwag niyo na ituloy ang building ng NBI, bumili na lang kayo ng building… Ang pangit ng lalabas diyan,” wika nito.
Inihambing niya ang mga lumang gusaling ibinebenta sa pribadong pamilihan sa bagong konstruksyon ng gobyerno.
“I‑compare mo ngayon ‘yung mga buildings na pinagbibili kaysa sa mga ipapagawa natin. Hindi kayang gawin ng gobyerno ‘yung quality. Mura pa, ang ganda ng building… Bumili ka na lang sa private sector. Parang PPP rin ‘yan in reverse,” dagdag nito.
“We have to take a cue from the quality of work that happens with government projects… As it is right now, wala tayong maasahan sa (DPWH),” dagdag ni Remulla.
Sumasang-ayon si Dizon, binanggit ang mga pakinabang ng PPP.
“Hanggang ang mga panloob na sistema at kultura sa loob ng DPWH ay lubusang nabago, ang Public-Private Partnerships ay nananatiling mas mahusay na opsyon para sa malakihan, kumplikadong imprastraktura tulad ng mga gusali ng gobyerno,” sabi ni Dizon.
“Ako ay palaging isang malakas, pare-parehong tagapagtaguyod ng mga PPP sa tuwing mabubuhay ang mga ito. Sa pamamagitan ng mga PPP, masisiguro natin ang pagiging maagap, mataas na kalidad, at kahusayan sa gastos—mga pamantayan na nararapat sa publiko,” dagdag pa niya.
Nagpahayag din ng pagkadismaya si Dizon sa BI building project.
“In fact, nagalit talaga ako noong nalaman ko ‘yung delay sa Bureau of Immigration building project. The design is so poorly executed that the driveway can barely accommodate normal-sized vehicles. This is unacceptable, and it highlights the exact structural problems,” sabi pa nito.
Tungkol naman sa gusali ng NBI, sinabi ni Dizon na personal niyang kakausapin si NBI Director Melvin Matibag. “Ang DPWH ay higit na handa na ihinto ang kasalukuyang proyekto upang ang NBI ay makapag-explore ng mas mahusay, mas praktikal na mga opsyon para sa punong tanggapan nito,” aniya.
Proyekto ng CAISS bilang PPP preference
Ang proyekto ng Civil Aviation and Immigration Security Services (CAISS), isang iminungkahing proyekto sa seguridad sa hangganan sa ilalim ng BI, ay kabilang sa mga inisyatiba na binanggit sa ilang mga talakayan sa mga PPP.
Ayon sa BI, ang proyekto ay naglalayon na gawing moderno ang 11 internasyonal na paliparan, bukod sa iba pa, sa buong bansa gamit ang artificial intelligence, biometrics, at real-time na pagproseso ng data, paghahanap ng rekord ng krimen, at pagtuklas ng panlilinlang.
Ito ay nakabalangkas upang mapondohan nang buo sa pamamagitan ng kaunting mga bayarin sa gumagamit, na may garantisadong apat na taong ikot ng pag-refresh ng teknolohiya upang matiyak na ang system ay hindi kailanman mahuhulog sa likod ng mga pandaigdigang pamantayan, na inaalis ang mga tipikal na pagkaantala sa pagkuha ng pamahalaan na nagiging sanhi ng paglipas ng mga bagong imprastraktura sa loob ng mga taon.
Sa gitna ng kontrobersya, ang iminungkahing P10.74-bilyong proyekto ng CAISS ay isang magandang halimbawa kung bakit nananatiling matatag ang ibang mga tagapagtaguyod ng PPP sa kanilang suporta para sa isang modelo ng pakikipagsosyo.
Hindi tulad ng mga tradisyunal na proyekto ng pamahalaan na nababagabag ng red tape at mga hadlang sa badyet, gumagamit ang CAISS ng makabagong teknolohiyang sumusunod sa International Civil Aviation Organization (ICAO).
Ang ICAO ay isang espesyal na ahensya ng UN na nakabase sa Montreal, Canada, na responsable sa pagtatatag ng mga pamantayan at kasanayan na namamahala sa internasyonal na pag-navigate sa himpapawid.
“Ang kagandahan po nitong proyektong ito ay end-to-end,” sabi ng tagapagsalita ng BI na si Dana Sandoval sa mga nakaraang panayam, na itinatampok kung paano ang kadalubhasaan ng pribadong sektor sa pagbabago at kahusayan ay umaayon sa mandato ng pamahalaan.
Ang proyekto ng CAISS, kung maaprubahan, ay sasakupin ang lahat ng pangunahing internasyonal na gateway, kabilang ang NAIA, Clark, Davao, Mactan-Cebu, Boracay, Iloilo, Kalibo, Laoag, Bohol-Panglao, Puerto Princesa, at Zamboanga airports.
Ang modelo ng CAISS ay eksaktong nagpapakita kung ano ang nakikita nina Remulla at Dizon – isang pakikipagtulungan kung saan ang pribadong sektor ay nagpapalagay ng mga panganib sa pagtatayo, operasyon, at pagpapanatili, habang ang pamahalaan ay nakatuon sa patakaran, pangangasiwa, at pagtiyak ng kapakanan ng publiko.
Ang kahalagahan ng PPP
Ang pangunahing argumento na itinataguyod ng parehong mga opisyal ay nakaugat sa konsepto ng comparative advantage. Ang gobyerno, kasama ang mga bureaucratic procurement law nito, political cycle, at mahigpit na alokasyon sa badyet, ay nagpupumilit na tumugma sa bilis, inobasyon, at cost-efficiency ng pribadong sektor.
Gaya ng nabanggit ni Remulla, kahit na ang pagbili ng mga lumang pribadong gusali ay kadalasang nagbubunga ng mas mahusay na resulta kaysa sa pagtatayo ng mga bago sa pamamagitan ng pampublikong pondo.
Bagama’t nangako si Dizon na repormahin ang DPWH mula sa loob, ang parehong mga pinuno ay sumasang-ayon na ang mga PPP ay nag-aalok ng pinaka-maaasahang mekanismo para sa mga malalaking-ticket na proyekto sa pansamantala.
Sinabi ng isang ekonomista na para sa Pilipinas, ang isang bansang may napakalaking imprastraktura ay nangangailangan ngunit limitado ang espasyo sa pananalapi, ang mga PPP ay hindi na opsyonal ngunit mahalaga. Binabawasan nila ang pasanin sa pambansang badyet, pinabilis ang paghahatid ng proyekto, inililipat ang mga panganib sa pananalapi at pagpapatakbo sa pribadong sektor, at tinitiyak na ang publiko ay tumatanggap ng mga serbisyong nakakatugon sa mga internasyonal na pamantayan.
Kapag naayos nang tama, aniya, maaaring baguhin ng mga PPP ang mga serbisyo ng gobyerno mula sa mga pananagutan tungo sa mga asset. RNT
