MANILA, Philippines – Maraming mambabatas ang naghayag ng hindi pagkakasiya sa pag-veto ng P92.5 bilyong unprogrammed appropriations (UA) sa 2026 national budget, dahil kahit mabigat ang halaga, marami pa ring UA ang na-retain.
Ayon kay Mamamayang Liberal party-list Rep. Leila de Lima, hindi dapat magkaroon nang UA sa budget, at ito ay itinuturing na “shadow pork.”
Binanggit niya ang desisyon ng Supreme Court sa PhilHealth fund transfer case, kung saan sinabi ni Associate Justice Ramon Paul Hernando na lahat ng anyo ng UA ay labag sa konstitusyon.
“Lack definite and identifiable revenue sources, bypass constitutional safeguards, and surrender congressional power of the purse to executive discretion,” dagdag ni de Lima. Binanggit din niya na illogical ang maglagay ng programs sa UA kung walang inaasahang excess revenue.
Paliwanag naman ni Executive Secretary Ralph Recto, na ang veto ni Pangulong Marcos sa P92.5 bilyon UA ay walang epekto sa mga programa ng gobyerno dahil hindi inaasahan ang sobrang kita ng ganoong laki.
Sinabi rin ni Akbayan party-list Rep. Percival Cendaña na “hollow” ang pangakong fiscal prudence ng administrasyon dahil pinapayagan pa rin ang UA.
Ayon sa kanya, ang unang P249.9 bilyong UA ay galing mismo sa National Expenditures Program (NEP) na inihain ng executive branch.
Binanggit niya na ang veto ay bunga lamang ng presyur ng publiko at protesta.
Samantala, sinabi ng Makabayan bloc — ACT Teachers Rep. Antonio Tinio, Gabriela Rep. Sarah Elago, at Kabataan Rep. Renee Co — na ang veto ng P92.5 bilyon UA ay “token gesture” lamang upang ilihis ang atensyon ng publiko sa mga pressing issues.
Ayon sa kanila, nanatili ang “allocables” sa DPWH, na posibleng daan sa katiwalian.
Si Caloocan Rep. Edgar Erice ay nag-anunsyo na inihahanda ng kanyang legal team ang pag-challenge sa 2026 GAA sa Supreme Court dahil sa presensya ng UA kahit na na-veto na.
Sa kabila ng mga reporma sa proseso ng paggawa ng budget — tulad ng Budget Amendments Review Sub-committee at livestreaming ng bicameral meetings — nananatili ang pangamba sa last-minute insertions at lump-sum appropriations.
Bago pirmahan ni Marcos ang budget, hinimok ng Social Watch Philippines ang Pangulo na i-veto ang humigit-kumulang P319 bilyon na questionable items sa budget. RNT/MND
