MANILA — Nagpaigting ng panawagan para sa mas mahigpit na pagbabantay sa karagatan ng Pilipinas matapos mamataan ang ilang barkong pandigma ng China sa Eastern Samar at isa pang barko ng People’s Liberation Army (PLA) Navy malapit sa Ilocos Norte sa loob lamang ng magkasunod na araw.
Ayon kay Dr. Jose Antonio Goitia, Chairman Emeritus ng Alyansa ng Bantay sa Kapayapaan at Demokrasya (ABKD), People’s Alliance for Democracy and Reforms (PADER), Liga Independencia Pilipinas (LIPI), at Filipinos Do Not Yield Movement (FDNY), kapansin-pansin ang presensya ng mga barko ng China malapit sa mga estratehikong katubigan ng bansa.
Noong Agosto 31, namataan umano sa Hilabaan, Eastern Samar ang mga barkong Xigase, Baotou, Xuanwei at Yixing.
Kinabukasan, isa pang barko ng PLA Navy ang namonitor sa layong tinatayang 75.40 nautical miles mula sa Bobon, Burgos, Ilocos Norte.
Ayon kay Goitia, hindi ordinaryong mga sasakyang-dagat ang mga ito dahil mayroon umanong kakayahan sa air defense, long-range strike at anti-submarine warfare.
Mahalaga rin umano ang mga lugar kung saan namataan ang mga barko dahil nakaharap ang Eastern Samar sa Philippine Sea, habang ang Ilocos Norte ay malapit sa hilagang daanan patungo sa Luzon Strait.
“Ano ang minamanmanan nila, at bakit dito?” tanong ni Goitia.
Gayunman, sinabi niyang hindi nangangahulugang surveillance agad ang bawat pagdaan ng barkong pandigma. Ngunit aniya, nararapat bantayan ang kilos ng mga barkong may ganitong kakayahan lalo na kung nasa paligid ng estratehikong katubigan ng Pilipinas.
“Hindi tayo dapat matakot dahil lamang may mga banyagang barko sa paligid natin. Dapat tayong maging mapagmatyag. Alam natin kung nasaan sila, at alam nating bantayan ang sarili nating karagatan,” ani Goitia.
Kasabay nito, binigyang-pansin din ni Goitia ang Haiyang Dizhi Shi Hao, isang Chinese marine research vessel na dati nang namataan sa Bajo de Masinloc o Panatag Shoal.
Ayon sa kanya, bumalik umano sa lugar ang naturang barko matapos ang maikling pag-alis.
Dahil dito, isa sa mga tanong na dapat umanong masagot ay kung saan napunta ang mga datos at sample na nakalap ng barko.
Batay sa isang intelligence assessment na binanggit ni Goitia, posibleng nailipat ng barko ang digital mapping data at mga subsurface core sample na nakalap nito sa isang feature sa Kalayaan Island Group na kontrolado ng China.
Gayunman, ang naturang assessment ay hindi nangangahulugang kumpirmadong nangyari ang naturang paglilipat.
Kung mapatutunayan, sinabi ni Goitia na kailangang pag-aralan kung ano ang mga impormasyong kinokolekta ng China sa karagatan ng Pilipinas at kung paano maaaring gamitin ang mga ito.
Ayon pa sa intelligence assessment na kanyang binanggit, wala rin umanong diplomatic clearance ang mga barkong sangkot para pumasok at lumabas sa karagatan ng Pilipinas.
Binigyang-diin ni Goitia ang kahalagahan ng patuloy na monitoring at documentation sa kilos ng mga banyagang barko sa paligid ng bansa.
“Bawat barko dapat nakikilala. Bawat galaw dapat nasusubaybayan. Bawat kahina-hinalang pattern dapat naitatala,” aniya.
Para kay Goitia, bahagi ito ng tinatawag na gray-zone activity, kung saan ginagamit ang mga kilos na hindi naman tahasang pag-atake ngunit maaaring magkaroon ng estratehikong epekto.
Iginiit niyang hindi ito panawagan para sa komprontasyon kundi para sa pagiging mapagmatyag at pagkakaisa.
“Maaaring magkakaiba tayo ng pananaw sa pulitika, pero pagdating sa teritoryo ng Pilipinas, iisa ang dapat nating paninindigan: atin ito, at pananagutan nating ipagtanggol,” ani Goitia.
“Hindi natin hinahanap ang gulo, pero hindi rin tayo papayag na ang katahimikan natin ay mapagkamalang kahinaan,” dagdag niya.
Si Goitia ay nagtapos ng Juris Doctor at Doctor of Philosophy (PhD) at may mga advanced degree sa MNSA, MPA at MBA. Siya ay Chairman Emeritus ng ABKD, PADER, LIPI at FDNY. JAY Reyes
