Bago pa man ang nangyaring pag-uwi ng 11 Pilipinong manggagawa mula sa Malaysia at pag-aresto sa 10 dayuhan sa Siargao, matagal nang babala ng mga mambabatas na mahina ang border security ng Pilipinas laban sa human trafficking, terorismo, at transnational crime. Ngayon, lalo pang lumilitaw ang mga butas na ito dahil sa mga insidente.
Noong Hunyo 16, na-repatriate ang 11 Pilipino mula Kota Kinabalu, Malaysia. Ayon sa Bureau of Immigration (BI), anim sa kanila ang dumaan sa illegal na “backdoor” o ligal na labasan para makapagtrabaho sa ibang bansa. Nagtrabaho sila sa konstruksyon, mekaniko, at maritime jobs. Karamihan sa kanila, sabi ng BI, ay hindi raw nakatanggap ng kahit anong sahod.
Ayon kay Immigration Commissioner Joel Anthony Viado, ipinapakita ng kasong ito ang panganib na kinakaharap ng mga Pilipinong dumadaan sa backdoor. Aniya, patuloy na nambibiktima ang mga recruiters sa mga Pilipino sa pamamagitan ng pangakong trabaho sa abroad, habang hinihikayat silang laktawan ang legal na proseso.
Makalipas ang ilang araw, noong Hunyo 26, arestado naman ng BI ang 10 dayuhan sa General Luna, Surigao del Norte. Kabilang sa mga ito ang apat na Israeli, dalawang Chinese, isang Lithuanian, isang Australian, isang Moroccan, at isang Nigerian. Sila ay nahuli dahil sa overstaying at pagtatrabaho nang walang permit.
Dahil sa mga insidenteng ito, lalong naging apurahan ang mga nauna nang panawagan ng mga mambabatas na gawing moderno ang border security ng bansa. Kasalukuyang nakabatay pa rin ito sa Philippine Immigration Act of 1940 — isang batas na 85 taon na ang tanda at hindi na raw epektibo sa kasalukuyang panahon.
Si Senator Francis “Kiko” Pangilinan, na naghain ng Senate Bill No. 1867 para palakasin ang BI, ay nagsabing hindi na sapat ang pre-war framework para sa mga hamon ng makabagong panahon.
“Hindi na sapat ang isang pre-war na balangkas para sa mga hamon ng makabagong panahon,” ani Pangilinan.
Si Rep. Ferdinand Martin Romualdez naman ay mariing itinaguyod ang BI Modernization Bill. Aniya, dalawa ang benepisyo nito — mapapabuti ang travel experience ng mga pasahero at kasabay nito’y mapapalakas ang border security.
“This bill’s importance cannot be overstated… It is two-pronged in that it will improve travel experience and at the same time tighten up our border security,” ayon kay Romualdez.
Si Senator Raffy Tulfo naman ay nakatuon sa data integrity at sa mga kahinaan sa maritime borders.
Aniya, “Public service, including our work here in the legislative, starts with data.”
Binigyang-diin niya ang mga butas sa data cross-matching at ang kahinaan ng mga daungan at maritime borders, na ayon sa kanya ay hindi gaanong regulated kumpara sa mga paliparan. Babala pa ni Tulfo na maaaring pumasok nang ilegal ang mga dayuhan sa bansa sa pamamagitan ng mga dredging vessel, na maaari ring gamitin sa smuggling.
Upang maisakatuparan ang mga panukalang ito, kasalukuyang nire-review ng BI ang Civil Aviation and Immigration Security Services (CAISS) project — isang P10.74-billion public-private partnership proposal. Sakop ng proyektong ito ang lahat ng 11 paliparan sa bansa.
Ayon kay BI spokesperson Dana Sandoval, ang proposal ay isang komprehensibong at end-to-end security solution.
“From frontline operations to data processing, data collection, and data assessment, the entire system is integrated,” aniya. Kabilang sa proyekto ang paggamit ng biometrics, electronic gates, at real-time AI-driven data sorting upang matukoy ang mga human traffickers, terorista, at iba pang high-risk travelers bago pa man sila pumasok o lumabas ng bansa. Kabilang din dito ang advanced passenger information systems, automated border control na may contactless facial recognition, biometric kiosks, at deception detection tools.
Dumadaan na umano ang proposal sa Swiss challenge at walang ibang nag-apply na competitor.
Gumagamit ito ng “user-pays” financing model, kung saan maaaring magbayad ang mga pasahero ng $4 (humigit-kumulang P240) kada entry o departure — ibig sabihin, ang sistema ay pinopondohan ng mga gumagamit nito nang hindi na kailangang gumastos ang gobyerno.
Sinabi rin ni Sandoval na may mandatory four-year technology refresh cycle ang proyekto, tinitiyak na laging makabago ang teknolohiyang gamit ng BI nang walang dagdag na gastos sa mga nagbabayad ng buwis.
Ayon kay Viado, kinikilala ng BI ang kahalagahan ng pagmo-modernize ng border management infrastructure upang mas labanan ang transnational crimes, human trafficking, terorismo, at iba pang emerging security threats.
Sa pagpapatuloy ng human trafficking, illegal entry, at transnational crime, nagkakaisa ang mga mambabatas at immigration officials na hindi na maaasahan ng Pilipinas ang 85-taong-gulang na batas upang masiguro ang seguridad ng mga hangganan nito.
Ayon kay Viado, nananatiling seryosong usapin sa pambansang seguridad at laban sa human traffic RNT
