DAPAT managot ang isang pamahalaan na hinahayaan ang mamamayan nitong magbayad ng pinakamahal na kuryente sa Southeast Asia habang puro babala ang ibinibigay at walang tunay na kaparusahan.
Nakababahala ang datos nitong Hunyo: ₱12.43 kada kilowatt-hour — pinakamataas sa rehiyon, nalagpasan pa ang Singapore ng ₱0.09. Matagal nang babala ng mga grupong gaya ng Power for People Coalition na dudurog sa karaniwang mamamayan ang labis na pagdepende sa inaangkat na coal at gas. Ngayon, nararanasan na natin ito.
Noong Mayo, nagkaroon ng red alert, kasabay ng mga ulat ng pagtirik ng mga planta sa Visayas. Dahil dito, napilitan ang Meralco na bumili ng emergency load mula sa power spot market sa halagang siyam na piso kada kilowatt-hour para lamang mapanatiling may ilaw ang mga tahanan.
Dagdag pa rito ang digmaan sa Middle East na nagpalala sa kakulangan ng fuel sa buong mundo — isang bangungot para sa bansang tulad natin na walang sariling langis. Mahina ang power grid, mabagal ang tugon ng gobyerno, at ang taumbayan ang napipilitang magbayad sa lahat ng ito.
Upang maging patas, naglabas si Pangulong Marcos Jr. ng Executive Order No. 110 na nagdedeklara ng pambansang energy emergency. Ngunit bukod sa babala, ano ang naging konkretong epekto nito?
Inatasan ang Energy Regulatory Commission na imbestigahan ang National Grid Corporation of the Philippines, at nag-utos ang Pangulo ng transparency at pananagutan matapos ang pagbagsak ng grid noong Mayo. Hiniling ni Secretary Sharon Garin ang paliwanag kung ang mga aberya ay simpleng teknikal na problema lamang — o bunga ng kapabayaan, naantalang proyekto, at napabayaang maintenance.
Ngunit dapat ding tandaan: ang NGCP ay hindi na lamang purong kompanyang Pilipino. Nasa 40% nito ay pag-aari ng State Grid Corporation of China — isang kompanyang kontrolado ng estado ng Beijing. Sa gitna ng tensyon sa West Philippine Sea, lalo itong nagdudulot ng agam-agam.
Naglabas si Garin ng show-cause orders laban sa 175 power generator companies dahil sa kanilang mga outage at kabiguang maghatid ng kapasidad. Ngunit higit 120 kumpanya ang hindi man lang sumagot — isang nakahihiyang patunay ng kakulangan sa pananagutan.
Maaaring igiit ng Meralco at NGCP ang kanilang mga paliwanag — pagbaba ng wheeling rate o pagtaas ng transmission charges dahil sa ancillary costs. Ngunit kung 88 porsiyento ng bill ay pass-through, epektibo lamang ito kung may napapanagot sa itaas ng sistema. Sa ngayon, wala.
Sa huli, malinaw sa marami: patuloy na nabibigo ang pamahalaan na ayusin at kontrolin ang sektor ng enerhiya. At habang walang malinaw na pananagutan, patuloy na papasanin ng taumbayan ang bigat ng pinakamahal na kuryente sa rehiyon.
* * *
SHORT BURSTS. Para sa mga komento o reaksyon, mag-email sa [email protected] o mag-post sa @Side_View sa X app (dating Twitter).
