COTABATO CITY, Philippines – Ang umano’y korapsyon at mga kapabayaan sa ilalim ng panunungkulan ni dating MBHTE minister Mohagher Iqbal ay isinailalim sa matinding pagsisiyasat sa pagdinig ng Bangsamoro Transition Authority parliament, kung saan natuklasan ng mga mambabatas ang sunod-sunod na iregularidad mula sa umano’y “slot-for-sale” scheme, matagal na hindi pagtalaga sa humigit-kumulang 30,000 guro at kawani ng administrasyon, hindi nabayarang kontribusyon sa GSIS, at pitong taong backlog sa paglipat ng mga tauhan.
Ang pinagsamang oversight hearing ng committee on basic, higher and technical education na pinamumunuan ni MP Dr. Tomanda Antok, at ng committee on finance, budget and management na pinamumunuan ni MP Atty. Kitem Kadatuan Jr., ay tumalakay sa mga patuloy na isyung ibinangon sa mga nakaraang deliberasyon sa badyet, mga natuklasan ng education commission II, at pinakahuling ulat ng Commission on Audit.
Tinutukan ng mga mambabatas ang mga umano’y anomalya sa panahon ng pamumuno ni Iqbal sa education ministry, partikular ang ulat na ang mga posisyon sa pagtuturo ay ibinibenta umano ng hanggang ₱300,000 bawat isa, na sinasabing dahilan kung bakit mahigit 10,000 plantilla positions ang nananatiling bakante sa kabila ng patuloy na pagdami ng mga estudyante sa buong Bangsamoro region.
Inilantad din sa pagdinig na umano’y aabot 30,000 guro at kawani sa buong Bangsamoro region ang nananatiling walang permanenteng pagtatalaga sa loob ng maraming taon, na nagdulot ng matagal na kawalang-katiyakan sa kanilang trabaho. Kinuwestyon ng mga mambabatas kung bakit nananatiling nakabinbin ang mga appointment sa kabila ng paulit-ulit na talakayan sa mga nakaraang oversight hearing, at sinabing ang mga pagkaantala ay nakaapekto sa maayos na pamamahala ng mga tauhan at sa epektibong paghahatid ng serbisyo sa edukasyon.
Mas marami pang isyu ang nabunyag sa marathon deliberations, kabilang ang mga taon ng naantalang at hindi naipapasang kontribusyon sa GSIS para sa mga guro, pitong taong pagkaantala sa paglipat ng mga kawani mula sa dating ARMM patungo sa Bangsamoro bureaucracy sa pamamagitan ng migration ng plantilla items mula sa pambansang Department of Budget and Management patungo sa regional Ministry of Finance, Budget and Management, at mga insidente ng umano’y dalawang indibidwal na tumatanggap ng suweldo sa iisang plantilla item.
Lalong uminit ang tensyon habang nahirapan ang mga holdover official mula sa nakaraang Iqbal-era administration na magpaliwanag sa mga iregularidad, na nagbunsod ng matitinding batikos mula sa mga miyembro ng Parliament.
“Noong nakaraang taon pa natin ito dinidiscuss, hindi pa rin ninyo naaayos iyan. Diyos ko!” ayon kay MP Khalid Hadji Abdullah sa pagdinig.
Direktang kinuwestyon ni MP Datu Michael Midtimbang ang mga opisyal: “Kung hindi ninyo kaya, mag-resign kayo!”
Ipinahayag ni MP Ma-arouph Candao ang pagkabahala sa epekto ng korapsyon sa sektor ng edukasyon: “Nahuhuli na ang rehiyon sa antas ng edukasyon dahil sa mga ganitong usapin, lalo na sa korapsyon.”
Mariing iginiit naman ni MP Zul Bayam ang pananagutan: “Ano ba ito, mafia ba kayo?”
Inilarawan ni Deputy Speaker Baintan Ampatuan ang pitong taong pagkaantala sa migration bilang “malubhang kapabayaan,” at sinabing: “Pito taon? Isang taon lang may kaso ka na e. Ito ay gross negligence, Mr. Chair!”
Tumagal mula araw hanggang gabi ang pagdinig habang hinihingi ng mga mambabatas ang detalyadong paliwanag at mga hakbang na korektibo mula sa mga kinauukulang opisyal. Bahagi rin ito ng patuloy na transisyon sa ilalim ng Interim Chief Minister Abdulraof Macacua, na siyang direktang nangangasiwa sa education ministry.
Ayon sa mga mambabatas, ipinakikita ng mga natuklasan ang pangangailangang tugunan ang matagal nang suliranin na minana ng ministry, habang ang BTA at ang administrasyong Macacua ay nangakong ipagpapatuloy ang pagpapanagot, ipatutupad ang mga reporma, at ibabalik ang tiwala ng publiko sa sistema ng edukasyon sa Bangsamoro. RNT
