SA usapin ng kalusugan at kapakanan ng pamilya, may mga paksang hindi lamang nangangailangan ng
sapat na kaalaman, kundi nangangailangan din ng malalim na malasakit, pang-unawa, at mabilis na
pagkilos. Isa na rito ang sensitibo ngunit napakahalagang usapin tungkol sa Childhood Cancer o kanser
sa mga bata.
Sa isang tapat at makabuluhang talakayan sa programang “Health & Travel @ Serbisyo Publiko”,
nakapanayam ng Inyong Lingkod — ang “Agarang Serbisyo Lady”, ang isang eksperto mula sa National
Children’s Hospital (NCH), ang Hematology-Oncology Fellow na si Dr. Henry Lat, upang bigyang-linaw
ang mga tanong at pangamba ng maraming pamilyang Pilipino.
Mabigat na Laban sa Murang Edad
Kapag naririnig ang salitang cancer, agad na nakararamdam ng labis na bigat at takot ang sinuman. Mas
masakit pa itong isipin kapag isang musmos na bata ang kailangang humarap sa ganitong mabigat na
pagsubok. Sa halip na oras ng laro, pag-aaral sa paaralan, at pagbuo ng mga pangarap ang inaatupag,
may mga batang kailangang sumailalim sa serye ng mga laboratory test, mabilisang gamutan, at
mahabang proseso ng paggaling sa ospital.
Ngunit ayon sa ating naging talakayan, binigyang-diin na ang diagnosis ng childhood cancer ay hindi
nangangahulugang katapusan na o wala nang pag-asa. Sa pamamagitan ng tamang kaalaman,
maagang pagkilala sa mga sintomas, agarang pagpapatingin sa doktor, at tamang medikal na gamutan,
mas nabibigyan ng malaking pagkakataon ang isang bata na malabanan ang sakit at maipagpatuloy ang
kanyang buhay at mga pangarap.
Pagkilala sa mga Sintomas at Sanhi
Sa tulong ng kaalaman ni Dr. Henry Lat, inihimay-himay ang mga paunang mahahalagang punto na
dapat maunawaan ng bawat magulang at caregiver:
Mga Karaniwang Uri ng Kanser sa Bata: Mahalaga ang pag-unawa sa pagkakaiba ng leukemia
(kanser sa dugo na pinakakaraniwan sa mga bata), lymphoma (kanser sa lymphatic system),
brain tumors (mga bukol sa utak), at iba pang uri ng solid tumors na matatagpuan sa iba't ibang
bahagi ng katawan.
Pagkilala sa mga Sintomas: Dapat malaman ng mga magulang kung kailan maghihinala kapag
ang simpleng lagnat na ayaw mawala, hindi maipaliwanag na pasa o pagdurugo, paulit-ulit na
pananakit ng katawan at ulo, o mga kahina-hinalang bukol ay patuloy na lumalabas at tila hindi
ordinaryong sakit lamang.
Mga Sanhi at Risk Factors: Paglilinaw sa tunay na pinagmumulan ng childhood cancer, kung
saan karamihan ay hindi dulot ng lifestyle kundi ng genetic mutations sa murang edad, at kung
may mga paraan ba upang ito ay maiwasan.
Genetika at Pamamana: Pag-alam kung namamana ba ang kanser sa bata at sa anong mga
sitwasyon kailangang suriin ang mga tinatawag na genetic o familial cancer syndromes.
