MANILA, Philippines – Nanawagan ang Environmental NGO BAN Toxics para sa isang masusing at independiyenteng imbestigasyon sa pagbagsak ng landfill ng Rizal Provincial Sanitary Landfill (RPSL) noong Pebrero 20, 2026 sa Barangay San Isidro, Rodriguez, Rizal na nagresulta sa hindi bababa sa isang kumpirmadong nasawi at nag-iwan ng dalawang indibidwal na nawawala, makaraang gumuho ang may humigit -kumulang 420,000 cubic meters ng basura.
Ayon sa grupong BAN Toxics nais ng grupo na imbestigahan kung sumusunod ang pasilidad sa mga pamantayan sa kapaligiran at kaligtasan, habang hinihimok din ang gobyerno na harapin ang krisis sa basura at polusyon sa plastik sa pinagmulan.
Pinagtatalunan ng mga residente at mga trabahador ng basura ang ulat ng Montalban Disaster Risk Reduction Office tungkol sa tatlong casualty na may pangamba ang mga saksi na mas marami ang nailibing. Inaangkin din ng mga alegasyon na ang mga marshal ng kumpanya ay inuuna ang pagkuha ng mga mabibigat na kagamitan kaysa sa pagliligtas sa mga biktima at nag-alok ng pera sa mga pamilya upang iwanan ang mga posibleng labi sa basura.
Idiniin ng BAN Toxics ang pangangailangang i-verify ang mga naiulat na pagkamatay at pinsala, magbigay ng agarang suporta sa mga apektadong pamilya, wakasan ang pananakot sa mga residente at mga trabahador sa basura na naghahanap ng pananagutan, at tiyakin ang ganap na transparency upang maihatid ang hustisya at maiwasan ang mga sakuna sa hinaharap.
Nabatid na ang RPSL ay pinamamahalaan ng International Solid Waste Integrated Management Specialist, Inc. (ISWIMS) sa pamamagitan ng subsidiary nito, Green Leap Solid Waste Management, Inc. ISWIMS, na nagpapatakbo din ng landfill sa San Mateo, Rizal, ay nahaharap sa pagtatanong ng Senado noong 2024 dahil sa mga di-umano’y paglabag sa paggawa sa Quezon City. Ang mga manggagawa sa basura ng RPSL, na kadalasang nagbabayad para sa kanilang sariling kagamitan sa proteksyon, ay humihiling na gamitin ang mga bayarin sa landfill upang suportahan ang mga apektadong pamilya.
“Dapat nating gawing pormal at protektahan ang mga impormal na manggagawa sa basura at mga scavenger, tinitiyak ang kanilang kaligtasan sa trabaho, mga karapatan, pag-access sa mga kagamitang pang-proteksyon, panlipunang proteksyon, at mga pondo sa kompensasyon sa panahon ng mga sakuna. Sa kabila ng pagiging nasa frontline ng pamamahala ng basura at nakalantad sa mga nakakalason na kemikal, nananatili silang napapabayaan,” sabi ni Thony Dizon, Advocacy and Campaign Officer ng BAN Toxics.
Ang trash slide noong Pebrero 20 ay nagdaragdag sa kasaysayan ng mga sakuna ng RPSL, kabilang ang anim na nakaraang pagbagsak, sunog noong Abril 2025, at pana-panahong pagbaha ng leachate. Noong Pebrero 24, sinuspinde ng DENR ang mga operasyon sa Phase 5 ng landfill, na sumasaklaw sa humigit-kumulang anim na ektarya.
Ang BAN Toxics ay nananawagan para sa isang komprehensibong pagtatasa ng lahat ng mga landfill, parehong pribado at pag-aari ng gobyerno, upang matiyak ang mahigpit na pagsunod sa mga pamantayan ng regulasyon at pagpapatakbo at upang maprotektahan ang mga manggagawa at mga kalapit na komunidad mula sa mga panganib sa kapaligiran at kalusugan. Santi Celario
