MANILA, Philippines – Hiniling sa Korte Suprema (SC) noong Martes, Marso 3, na ideklarang labag sa Saligang Batas ang pagsama ng P1.19 trilyong National Tax Allotment (NTA) para sa mga local government units (LGUs) bilang bahagi ng 2026 General Appropriations Act (GAA).
Ang petisyon ay isinampa ng Philippine Councilors League (PCL) kasama si Batangas Vice-Gov. Hermilando Mandanas.
Pinangalanang mga respondent sa petisyon sina Executive Secretary Ralph Recto, Finance Secretary Frederic Go, Acting Budget and Management Secretary Rolando Toledo, National Treasurer Sharn Almanza, at Department of Economy, Planning and Development Secretary Arsenio Balicasan.
Ayon sa mga petitioner, dapat magdesisyon ang SC kung nagkaroon ng grave abuse of discretion ang mga respondent sa hindi pagsunod sa Section 6, Article X ng 1987 Constitution.
Ang naturang probisyon ay nag-uutos na ang LGUs ay dapat magkaroon ng bahagi sa lahat ng pambansang buwis, na awtomatikong ilalabas sa kanila.
Sinabi ng mga petitioner na ang NTA ay hindi pambansang gastusin na saklaw ng legislative appropriation, kundi isang bahagi na mandato ng Konstitusyon na awtomatikong ibigay sa LGUs.
Iginiit din ng mga respondent ang probisyong ito sa paglalagay ng NTA sa GAA, na nagresulta sa labag sa konstitusyong pagbawas ng bahagi ng LGUs.
Kasabay nito, sinabi rin ng mga petitioner na nagkaroon ng grave abuse of discretion ang mga respondent sa maling paggamit ng Section 29 (1), Article VI ng Konstitusyon sa NTA, sa kabila ng Section 283 ng National Internal Revenue Code (NIRC) na nagsasaad na ang bahagi ng LGUs sa pambansang buwis ay hindi dapat mapasama sa national treasury.
Ayon sa Section 29, Article VI ng Konstitusyon, “walang pera ang maaaring gastusin mula sa Treasury maliban kung ito ay alinsunod sa appropriation na itinakda ng batas.” Subalit, binanggit ng mga petitioner na ang Section 29 (3), Article VI ay nagbibigay ng exemption, na nagsasabing ang “mga perang nakolekta para sa espesyal na layunin ay dapat ituring bilang espesyal na pondo at gamitin lamang para sa layuning iyon.”
Idiniin din nila na kung ang NTA ay ituturing bilang appropriation item sa ilalim ng GAA, ito ay magiging saklaw ng veto power ng Pangulo, na anila’y hindi naaayon sa Saligang Batas. Jocelyn Tabangcura-Domenden
