ILANG linggo pa lamang ang lumipas at nagawa nang kahalili ni Chinese Ambassador Huang Xilian na si Jing Quan na gawing diplomatikong kahihiyan ang dignidad ng kanyang posisyon. Itinalaga lamang noong nakaraang Disyembre, si Jing ay mabilis na isinantabi ang inaasahang pagpipigil at disiplina ng isang sugo at pinalitan ito ng asal na mas kahawig ng pangangaral — maging pagsesermon — sa bansang kanyang pinaglilingkuran.
Mga panauhin ang mga ambassador. Hindi nila tungkulin ang magpasikat, ang manindak ng mga mambabatas, at lalong hindi ang akusahan ang mga opisyal ng pagsisinungaling sa pamamagitan ng mga pahayag ng embahada na para bang ang diplomasya ay isang sigawan sa social media. Gayunman, ito mismo ang ginawa ni Jing Quan — hayagang kinukuwestyon at binabalewala ang mga salaysay ng mga mambabatas na Pilipino at ng mga opisyal ng Coast Guard na paulit-ulit nang nagdokumento ng agresibong kilos ng China sa West Philippine Sea.
Diretsahang sinabi ni Senador JV Ejercito: ang papel ng isang ambassador ay pagbutihin ang ugnayan, hindi painitin ang tensyon. Tila lubos na pinalampas ni Jing ang araling ito. Sa hayagang pagdududa sa mga opisyal ng Pilipinas at sa paglalantad sa Beijing bilang agrabyadong panig, binaligtad niya ang etiketa ng diplomasya — ginawang probokasyon ang diyalogo.
Mas lalong nakagagalit ang asal na ito dahil nagaganap ito sa gitna ng malinaw at dokumentadong mga insidente sa dagat — kabilang ang mapanganib na mga maniobra, paggamit ng water cannon, at panliligalig — na naitala, naiulat, at nasaksihan ng internasyonal na media. Ang ipahiwatig na iniimbento ng mga opisyal ng Pilipinas ang mga engkwentro ay hindi lamang insulto; ito ay iresponsable.
May dahilan kung bakit may mga tuntunin ang diplomasya. Ang mga ambassador ay nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng mga paraang dinisenyo upang pababain ang tensyon, hindi pasiklabin ito. Kumilos sila nang may pag-iingat, hindi panlilibak. Kapag iniwan ng mga sugo ang balangkas na ito, tumitigil silang maging tulay at nagiging pabigat.
Maaaring magsalita si Jing Quan para sa Beijing, ngunit siya ay nakatalaga sa Maynila — at mahalaga ang pagkakaibang iyon. Kung ang kanyang misyon ay palalimin ang kawalan ng tiwala sa halip na palawakin ang pag-unawa, kung gayon ang problema ay hindi na lamang hindi pagkakaunawaan sa dagat. Ito ay maling asal sa lupa.
Pinatatalas ng tugon ng Senado ang linyang hindi kailanman dapat tinawid nina Quan at Beijing. Labinlimang senador, mula sa iba’t ibang partido at paninindigan, ang lumagda sa isang resolusyon na kinokondena ang mga pahayag ng embahada bilang paglabag sa mga pamantayang diplomatiko at isang pagyurak sa soberanya ng Pilipinas.
Kung ako ang masusunod, dapat ay naghahanda na si Quan na umalis. Gaya nang wasto at malinaw na paalala ni Senador Risa Hontiveros sa kapulungan, walang dayuhang sugo ang may kapangyarihang kontrolin o patahimikin ang boses ng mga Pilipino. At hindi maaaring idikta ng China sa atin kung sino ang maaaring magsalita para sa interes ng bansa sa West Philippine Sea. Ang debate sa hanay ng mga Pilipino ay ating karapatang soberano. Ang wala sa karapatan ng China — o ng alinman sa mga emisaryo nito — ay patahimikin tayo.
