MANILA, Philippines – Naglabas ng mga magkakasalungat na opinyon ang mga senador nitong Biyernes, Hulyo 25, sa desisyon ng Supreme Court (SC) na ideklara ang articles of impeachment laban kay Vice President Sara Duterte bilang labag sa konstitusyon.
Si Senador Risa Hontiveros ay dismayado sa desisyon ng mataas na hukuman, na nagsasabing mayroon itong “disturbing questions” tungkol sa panandalian at pangmatagalang kahihinatnan nito.
Sa pagbanggit sa desisyon ng SC, kinuwestiyon ni Hontiveros kung paano nilabag ang isang taong bar rule, na ipinaliwanag ng SC na ang pagsasaalang-alang nito ay tumutukoy sa “element of time, and not the number of complaints.”
“Bukod pa, nakakabahala na tila nagdagdag ng napakaraming requirement ang Korte Suprema para simulan ang proseso ng impeachment. I can only hope that this new ruling will not adversely affect future efforts to hold our highest public officers accountable,” saad ni Hontiveros.
“Malinaw pa rin ang Saligang Batas – public office is a public trust – at walang opisyal ang may karapatan sa posisyon. Lahat ng opisyal ng bayan ay may pananagutan sa bawat Pilipino, and the constitutional right of the people to hold their highest officials accountable must always prevail. The people have every right to demand answers. Ipaglalaban namin ito,” dagdag niya.
Sa desisyon ng SC, na itinuring na ang mga artikulo ng impeachment laban kay Duterte ay barred by the one-year rule sa ilalim ng Article XI Section 3 paragraph 5 of the Constitution. Bukod dito, pinasiyahan ng mga mahistrado na ang mga artikulo ay lumalabag sa karapatan sa angkop na proseso.
Sinabi rin ng SC na hindi maaaring makakuha ng jurisdiction ang Senado sa impeachment proceedings.
Gayunpaman, sinabi ng SC na hindi nito inaabswelto si Duterte sa alinman sa mga paratang laban sa kanya, ngunit anumang kasunod na impeachment complaint laban sa kanya ay maaari lamang ihain simula Pebrero 6, 2026.
Bilang tugon, nanindigan si Senador Bam Aquino na dapat magpatuloy ang paglilitis sa impeachment habang nanawagan siya sa mga kapwa senador na agad na magsagawa ng caucus para talakayin ang desisyon, na aniya’y binalewala ang tungkulin ng Senado sa konstitusyon.
“Bilang co-equal branch, malinaw ang mandato ng konstitusyon at kapangyarihan ng senado, kaya nararapat na i-respesto ang proseso ng impeachment,” saad ni Aquino.
Naniniwala rin si Senator Francis “Kiko” Pangilinan na tila isinantabi ng SC ang legal na prinsipyo ng presumption of regularity ng mga aksyon ng isang co-equal na sangay ng gobyerno.
“Sa ngayon nagsalita na ang Korte Suprema at kailangan igalang ito. Mapapaisip na lang tayo kung ganito pa rin ba ang magiging pasya ng SC kung sinunod ng Senado ang mandato ng Saligang Batas na ‘to forthwith proceed with trial’ gayong wala naman restraining order na inilabas yung SC nung inihain yung petisyon noong pang Pebrero” saad ni Pangilinan.
Article XI Section 3(4) of the 1987 Constitution states that: “In case the verified complaint or resolution of impeachment is filed by at least one-third of all the Members of the House, the same shall constitute the Articles of Impeachment, and trial by the Senate shall forthwith proceed.”
Samantala, sinabi ni Senador Joel Villanueva na nananatiling ginagabayan ng Senado ang tungkulin nitong itaguyod ang rule of law at igalang ang due process.
“As an impeachment court and as a legislative body, we remain committed to following the Constitution and established procedures and will continue to do so,” saad ni Villanueva.
Gayundin, sinabi ni Senador Sherwin Gatchalian na iginagalang niya ang desisyon ng SC.
“My actions have always been guided by the Constitution, and I recognize the Supreme Court as the final authority in interpreting the legality of such proceedings. We will continue to uphold the rule of law and the principles of our democratic institutions,” saad ni Gatchalian.
Sinabi rin ni Senator Imee Marcos na dapat igalang ang desisyon ng Korte Suprema.
“Sa mga kasamahan kong senador —trabaho na tayo! Wag na mamulitika!”
Sinabi naman ni Senator Vicente “Tito” Sotto III, na pinag-aaralan pa niya ang desisyon ng SC at humihingi ng payo hinggil sa usapin.
“Being a member of the impeachment court, I would rather hear what the [House of Representatives] has to say. I was just told by a legal luminary that in this situation, we can disregard the SC decision. Let me study that advice,” saad ni Sotto.
Sinabi rin ni Senate President Pro Tempore Jinggoy Estrada na inaasahan niyang magkakaroon ng sama-samang paninindigan ang Senado sa pamamagitan ng pagsang-ayon sa desisyon ng mataas na hukuman sa sandaling magbukas ang 20th Congress sa Hulyo 28, Lunes.
“Nonetheless, I welcome this decision, which serves as a vital reminder that all efforts to hold public officials accountable must be firmly grounded in legality and due process,” saad ni Estrada.
“As a co-equal branch of government, we must abide by the decision of the Supreme Court. Even in a political process like impeachment proceedings, we must adhere to established procedures and due process to ensure that our actions are neither arbitrary nor solely driven by political agendas,” dagdag niya.
Nagpahayag din ng paniniwala si Senador Ronald “Bato” Dela Rosa na ang SC ay “guided by the Holy Spirit” nang gumawa ito ng desisyon.
“When I moved for the dismissal of the impeachment complaint vs VP Sara, I was guided by the Holy Spirit. When the SC ruled it as unconstitutional, I’m sure they were guided also by the Holy Spirit. The Holy Spirit defeated the forces of evil! Hallelujah!” saad ni Dela Rosa.
Matatandaan, noong unang nagpulong ang Senate impeachment court noong Hunyo 10, gumawa ng mosyon si Dela Rosa sa plenaryo ng Senado na naglalayong ibasura ang verified impeachment complaint laban kay Duterte.
Si Senador Alan Peter Cayetano noong araw na iyon ay kumilos upang amyendahan ang mosyon ni Dela Rosa na sa halip ay ibalik sa Kapulungan ng mga Kinatawan ang articles of impeachment nang hindi binabasura o tinapos ang kaso.
In-impeach ng House of Representatives si Duterte noong Pebrero 5, kung saan mahigit 200 mambabatas ang nag-endorso sa reklamo. Inakusahan ang Bise Presidente ng betrayal of public trust, culpable violation of the constitution, graft and corruption, at iba pang matataas na krimen.
Samantala, si Duterte ay nagpasok ng “not guilty” plea sa verified impeachment complaint na inihain laban sa kanya, na tinawag niyang “scrap of paper” lamang. RNT/MND
