MANILA, Philippines — Hindi sapat ang pagtatayo ng mga pasilidad militar at pagpapadala ng mas maraming barko upang angkinin ang isang bahagi ng karagatan, ayon kay Chairman Emeritus Dr. Jose Antonio Goitia, na iginiit na hindi kailanman lumilikha ng soberanya ang puwersa.
Ayon kay Goitia, malinaw na ipinapakita ng kontrobersiya sa Mischief Reef kung paano maaaring mabago ng isang makapangyarihang bansa ang aktuwal na sitwasyon sa karagatan habang ang ibang bansa ay abala sa diplomasya at negosasyon.
Noong 1995, nagtayo ang China ng mga istruktura sa Mischief Reef, na nasa loob ng exclusive economic zone (EEZ) ng Pilipinas. Una itong inilarawan bilang mga silungan para sa mga mangingisda, ngunit kalaunan ay naging malawak na pasilidad na may airstrip, radar at iba pang imprastraktura.
Noong 2015, sinabi ni Chinese President Xi Jinping na hindi layunin ng Beijing na militarisahin ang Spratly Islands. Gayunman, sinabi ni Goitia na ang sumunod na pagtatayo ng mga pasilidad at militarisasyon sa mga bahura ay taliwas sa naturang pahayag.
“Maaaring gumamit ng puwersa ang Tsina, ngunit hindi nito mababago ang batas,” ani Goitia.
Binigyang-diin niya na hindi nagiging teritoryo ng isang bansa ang isang bahura dahil lamang sa pagtatayo rito ng mga pasilidad. Hindi rin umano naglilikha ng soberanya ang artificial islands, pasilidad militar o armadong coast guard.
Batay sa 2016 South China Sea Arbitral Award, kinilala ang Mischief Reef bilang low-tide elevation na nasa loob ng EEZ at continental shelf ng Pilipinas at hindi maaaring ariin bilang teritoryo. Napagpasyahan din ng tribunal na nilabag ng China ang karapatan ng Pilipinas sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) nang magsagawa ito ng pagtatayo sa bahura nang walang pahintulot ng Maynila.
Bagama’t pinal at may bisa ang naturang arbitral award, patuloy pa rin umano ang mga insidente ng panggigipit ng Chinese coast guard at maritime militia laban sa mga barko at mangingisdang Pilipino.
Tinukoy ito ni Goitia bilang isang uri ng “gray-zone coercion” na naglalayong baguhin ang status quo nang hindi umaabot sa hayagang armadong labanan.
“Hindi nagiging manghihimasok ang mga Pilipinong mangingisda sa sarili nilang karagatan dahil mas malalaki o mas armado ang mga barko ng Tsina,” ani Goitia.
Iginiit din niyang hindi nawawala ang karapatan ng Pilipinas dahil lamang sa hindi ito kinikilala ng Beijing.
“Hindi lumilikha ng soberanya ang puwersa,” dagdag niya.
Para kay Goitia, hindi naghahanap ng digmaan ang Pilipinas kundi ang paggalang sa mga karapatan nito sa karagatan, proteksiyon sa mga mangingisda at pagsunod sa internasyonal na batas.
Aniya, dapat magsilbing babala sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) ang nangyari sa Mischief Reef at hindi dapat maging dahilan ang diplomasya upang maging normal ang pamimilit sa karagatan.
Maaaring ipagpatuloy ng Pilipinas ang pakikipagdayalogo at pagsusulong ng kapayapaan nang hindi isinasakripisyo ang mga karapatan nito, ayon kay Goitia.
“Maaaring kontrolado ng Beijing ang konkretong itinayo nito sa Mischief Reef. Ngunit hindi nito kontrolado ang batas. At hindi nito pag-aari ang karagatan ng Pilipinas,” pahayag niya.
Si Goitia ay Chairman Emeritus ng Alyansa ng Bantay sa Kapayapaan at Demokrasya (ABKD), People’s Alliance for Democracy and Reforms (PADER), Liga Independencia Pilipinas (LIPI), at Filipinos Do Not Yield Movement (FDNY). Nagtapos siya ng Juris Doctor at Doctor of Philosophy (PhD) at may advanced degrees sa MNSA, MPA at MBA. Jay Reyes
