Binuo ng Moreno Integrated School at Evtech Research Group ang isang solar-powered LoRa safety tracker na nagbibigay ng real-time vessel monitoring at emergency hazard alert para sa mga mangingisda na gumagamit ng maliliit na bangka.
MERCEDES, CAMARINES NORTE — Dala ng layuning maiwasan ang mga aksidente at trahedya sa dagat, nakabuo ang mga estudyanteng researcher mula sa Moreno Integrated School (MIS), sa pakikipagtulungan ng Evtech Research Group, ng isang off-grid safety tracking system upang protektahan ang mga mangingisda sa Camarines Norte na pumapalaot sa mga mapanganib na karagatan.
Ang proyektong may pamagat na “Project L.I.G.H.T. (LoRa-Integrated GPS and Hazard Tracking): A Solar-Powered Life-Safety and Real-Time Weather Monitoring System with the LIGTAS Mathematical Risk Models and QGIS Integrated Vessel Tracking for Small-Scale Fishermen in Bagasbas, Daet, Camarines Norte” ay nag-uwi ng kampeonato sa Division Science and Technology Fair ng Department of Education (DepEd) Camarines Norte na ginanap sa San Roque National High School noong Setyembre 8–9, 2026.
Binuo sa ilalim ng Team LIGHT—sa pamumuno ni Noah M. Rala kasama ang mga estudyanteng presenter na sina Fernando V. Lladones III at Wynnona Razzyle L. Samson, katuwang ang Evtech Research Group bilang research at engineering partner—ang proyekto ay nag-ugat mismo sa isang totoong sitwasyon sa kanilang komunidad.
Nagsimula ang ideya nang makakita ang mga estudyante ng isang Facebook post mula sa isang pamilya sa Bagasbas, Daet na labis na naghahanap sa kanilang kamag-anak na halos tatlong araw nang nawawala sa dagat. Upang mas maunawaan ang mga pang-araw-araw na panganib na kinakaharap ng mga mangingisda, nakipanayam din ang koponan sa isang mangingisdang nakaligtas matapos ma-stranded sa gitna ng karagatan, habang ikinukuwento nito na panalangin na lamang ang kanyang naging kapit hanggang sa mailigtas siya ng isang nagdaang bangka.
Ayon kay Jenny Y. Sanchez, research adviser sa Junior High School ng MIS, matagumpay na naisalin ng koponan ang isang trahedyang nakita sa social media tungo sa isang kapaki-pakinabang na inobasyong nakatuntong sa realidad ng kanilang lugar.
“Look for inspiration in the world around you,” payo ni Sanchez. “The most impactful innovations like L.I.G.H.T. don’t start in a vacuum; they begin with empathy for real people and real challenges in your local community.”
Upang masolusyunan ang biglaang pagbabago ng panahon at ang kawalan ng signal ng cellphone sa karagatan, ginabayan ni Joellyn C. Apolinario, research adviser sa Senior High School ng MIS, ang koponan sa pagdidisenyo ng system flows at ng custom “LIGTAS” mathematical risk models.
Katuwang sa pagbuo ang Evtech Research Group, pinagsasama ng solar-powered system na ito ang Long Range (LoRa) radio communication, GPS vessel tracking, QGIS geospatial software, at isang onboard emergency SOS “black box” module. Sa pamamagitan ng pag-convert ng environmental at positional data tungo sa computational risk levels, nakapagpapadala ang sistema ng real-time tracking at mga babala ng panganib sa mga local rescue team nang hindi nangangailangan ng internet o signal ng cellphone.
Noong isinasagawa ang field testing sa Bagasbas bago ang division fair, dumaan ang ilang opisyal ng pamahalaang lokal sa testing site upang tingnan ang kagamitan habang ipinapaliwanag ng mga estudyante ang kanilang proyekto—bagama’t may ilan sa simula na nag-alinlangan kung talagang gagana ang aparato sa gitna ng dagat.
Gayunpaman, napatunayan sa mga nakuhang data sa ocean trial ng mga estudyante at ng Evtech Research Group ang praktikal na kahalagahan ng kanilang LoRa-based design. Kinumpirma ng mga pagsubok na napanatili ng sistema ang matatag at tuloy-tuloy na signal tracking sa maliliit na bangka kahit patuloy itong gumagalaw sa gitna ng mga alon—na siyang nakakumbinsi sa mga lokal na pinuno gamit ang konkretong ebidensya.
Sa buong proseso ng pagbuo ng prototype, nagbigay ng engineering mentorship ang Evtech upang gabayan ang mga estudyante sa pag-aayos ng sensor, antenna range limits, at hardware troubleshooting. Naging napakahalaga ng teknikal na gabay na ito nang magkaroon ng data corruption sa aparato bago mismo ang kompetisyon.
“The most difficult technical problem that we faced is the situation where the data of the device corrupted… but thank God because it was fixed immediately,” kuwento ni Lladones, habang idinagdag na nagpuyat ang koponan sa pag-eensayo upang mapaghandaan nang husto ang kanilang presentation defense.
Binigyang-diin ni Apolinario kung paano nakatulong ang pagharap sa mga teknikal na problema upang maitaguyod ng mga estudyante ang tunay na katatagan na nakatutok sa paglilingkod sa publiko.
“When readings were inconsistent or signals dropped, they learned to analyze data, test adjustments, and find solutions instead of giving up,” pahayag ni Apolinario. “Great research isn’t just about a fancy title—it’s about how much your work can serve and protect the people who need it most.”
Sa pagbabalik-tanaw sa kanilang pagkapanalo sa division fair, binigyang-diin ng mga estudyanteng researcher na ang hangaring makapagligtas ng buhay ang nagtulak sa kanila para magpatuloy.
“Teamwork makes the dreamwork,” sabi ni Rala.
“Always start with a problem that affects many people and make a mindset that you are not only developing it as a research project but also to help your community,” dagdag pa ni Samson. RNT
