MANILA, Philippines – Ilang mambabatas ang nalungkot sa pagtanggal ng Ayuda para sa Kapos ang Kita Program (Akap) sa 2026 proposed national budget mula sa ehekutibo, na nagsabing ito ay isang pagkakataon upang matulungan ang mga manggagawang hindi sapat ang kinikita.
Sa hiwalay na panayam noong Biyernes, sinabi nina Deputy Speaker Janette Garin at Bicol Saro party-list Rep. Terry Ridon na nais nilang magkaroon ng pondo ng Akap upang makatulong sa mga manggagawang hindi sapat ang kita.
“It’s a pity that this Akap was removed when we want to help Filipinos who are already helping themselves. It’s basically us helping those who are helping themselves by having jobs […] and then what the government does is to help them. So I believe that is what some lawmakers regret,” ani Garin.
“Akap is for our fellow Filipinos who have low salaries. We supported the Akap during the past years, and I’m not quite certain on what Congress will do, whether they will restore Akap for next year,” dagdag ni Ridon.
Ayon kay Garin, mahihirapang maglaan muli ng pondo para sa Akap dahil wala ito sa National Expenditures Program (NEP) para sa 2026 na isinumite ng Department of Budget and Management (DBM) sa Kongreso.
“It would be hard to fund the Akap because it no longer has a line item, it was removed and Congress respects the Department of Budget and Management decision […] Maybe the problem here is that the wider implementation of Akap happened during the election season, that’s why some thought there was malice behind it,” ani Garin.
Nang isumite ng DBM ang P6.793 trilyong NEP sa Kamara noong Miyerkules, hindi makakatanggap ng anumang pondo ang Akap — tulad ng nangyari sa Philippine Health Insurance Corporation noong 2025.
Sinabi ng pinuno ng DBM na “Napagpasyahan naming huwag isama ito ngayong taon.” dahil aniya mayroon pa ring natirang pondo para sa Akap sa ilalim ng 2025 General Appropriations, kung saan nakatanggap ito ng P26-bilyong badyet.
Ngunit kung ang mga mambabatas ay naghahanap ng tulong sa mga manggagawa mula sa halos mahihirap na pamilya, ang Makabayan bloc’s ACT Teacher party-list Rep. Antonio Tinio ay naniniwala na ang pinakamahusay na paraan upang matugunan ito ay sa pamamagitan ng isang batas na pagtaas ng sahod – isang hakbang na nabigong isabatas ng 19th Congress dahil sa hindi pagkakasundo sa pagitan ng Kamara at Senado.
Noong Hulyo 30, inihayag nina Tinio at Kabataan party-list Rep. Renee Co na inihain nila ang House Bill (HB) No. 2599 o ang panukalang National Minimum Wage Act of 2025, na nagsusulong ng P1,200 arawang minimum na sahod.
“Well the position of Makabayan ever since the start, even when cash aid was first implemented under the Arroyo administration — especially the conditional cash transfer and other forms of social aid — we said the government should not allocate billions to that program, and instead focus on job creation because that’s the long-term solution,” ayon kay Tinio.
“So generally we have that position that’s why I think it’s wrong to push back for Akap […] so for us, the priority — if you want to help those who have jobs — is to raise their salaries. That’s why we have a bill for the P1,200 living wage. So we need a living wage, and if it allows us to live better lives, we don’t need any aid,” dagdag niya.
Ipinaliwanag ni dating House appropriations committee chair at ex-Ako Bicol Rep. Elizaldy Co noong Disyembre 2023 sa isang pagdinig ng bicameral conference committee na ang Akap ang magiging instrumento ng gobyerno sa paglaban sa inflation, sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga kagamitan sa halos mahihirap na manggagawa para makabili ng mga produkto.
Sinundan ng kontrobersiya ang Akap nang ipahayag ng kapatid ng pangulo na si Sen. Imee Marcos na hindi alam ng Senado ang mga probisyon na lumilikha sa programa.
Nilinaw naman ni dating senior deputy speaker Aurelio Gonzales na talagang nilagdaan ng mga senador, kabilang si Sen. Marcos, ang pahinang naglalaman ng mga probisyon para sa Akap — ibig sabihin ay nasuri nila ang mga ito.
Sa bandang huli, inamin ni dating deputy majority leader at ngayo’y Sen. Erwin Tulfo na ang Akap ay kanyang utak, sinabing naisip niya ang programa noong siya ay Social Welfare and Development secretary pa.
Sa ilalim ng 2025 national budget ay P26 bilyon ang inilaan para sa Akap.
Ayon sa DBM, ang Akap ay ilalagay sa ilalim ng “conditional” na pagpapatupad, na nangangahulugang magkakaroon ng mga patnubay na ibibigay bago ipatupad ang mga programa at proyekto. RNT/MND
