HABANG palalim nang palalim ang mga iskandalong may kinalaman sa korapsyon sa kasalukuyang administrasyon at hindi pa rin humuhupa ang mga bulungan tungkol sa destabilisasyon, at least marunong maglaro ng kanyang baraha si President Bongbong Marcos pagdating sa military.
Ang tinutukoy ko ay ’yung sakto-sa-timing na announcement niya last week: ang three-tranche salary increase para sa lahat ng military at uniformed personnel simula January 2026. Hindi biro ang taas ng subsistence allowance na inaprubahan niya — from P150 to P350.
Halos 470,000 soldiers, pulis, bumbero, jail guards, coast guards, at personnel ng NAMRIA (National Mapping and Resource Information Authority), pati mga pensioners na naka-index sa salary nila, ang diretsong makikinabang sa generous na token na ito mula sa administrasyon.
Sa pagmandato ng 5% increase sa 2026, 4.75% sa 2027, at 4.55% sa 2028, nagbigay si Marcos Junior ng malinaw na paalala kung sino ang pumipirma sa payslips nila — at kung kailan hinihingi ang loyalty nila.
Pwedeng tawagin ng Palasyo itong “fair compensation” nang paulit-ulit, pero amoy na amoy na mas mukhang political insurance talaga. Hindi ko rin siya masisisi. May natutunan na siyang malupit na leksyon noon kung paanong ang military, kapag hinila’t tinulak sa tamang direksyon, kaya ring talikuran ang lider — gaya nang ginawa nila sa tatay niya noong 1986. Ito ang version niya ng “never again.”
Pagbawi ng pondo sa kalusugan
Saludo sa Supreme Court sa pagpapaalala sa administrasyong ito ng isang basic truth: pera ng PhilHealth ay para sa may sakit — hindi para sa mga opisyal na gutom sa pondo at nagmamadaling tambakan ang budget holes na sila rin ang may gawa. Ang unanimous order ng High Court na ibalik ang P60 billion at permanente nang harangin ang diversion ng isa pang P29.9 billion ay hindi lang legal victory — moral na pagsaway rin ito.
Diretsahang sinabi ni Rep. Robert Nazal: “PhilHealth funds are for patients, not for plugging budget gaps.” Mas pinatindi pa ng dating Rep. Bernadette Herrera: “Health care funds are lifelines, not spare cash for government use.”
Pero grabe talaga ang kapal ng mukha ng ilang finance managers — tinrato nila ang kontribusyon ng workers na parang barya-baryang nakakalat sa Treasury. Sabi nga ni Raymond Mendoza ng TUCP, pinaghirapang pera ito ng mga manggagawang Pilipino, hindi “dormant reserves” na pwedeng higupin kahit kailan.
Hindi lang pera ang ibinalik ng Korte; boundaries rin. Pinapaalala nito sa gobyerno na ang Universal Health Care ay hindi slogan o legal decoration — isa itong pangakong pinondohan ng taxpayers at pinapasan ng mahihirap na namamatay sa ospital habang hinihintay ang serbisyong binayaran nila.
Mismong PhilHealth ang umaming “challenge” ang desisyon — isang test para patunayang bawat piso ay dapat bumalik sa tao bilang benepisyo, hindi bilang biktima ng burukratikong kasakiman.
Nakasulat na ngayon sa jurisprudence ang mensahe: Ang pondong para sa kalusugan ay dapat manatili sa kalusugan. At panahon nang gawing buhay na programa ang UHC, hindi batas na nilalapastangan ng mga taong nangakong poprotekta rito.
* * *
SHORT BURSTS. Para sa mga komento o reaksyon, mag-email sa [email protected] o mag-post sa @Side_View sa X app (dating Twitter).
