NOONG mga nakaraang araw ay nagsampa ng impeachment complaint ang dalawang magkaibang grupo laban kay Pangulong Bongbong Marcos, habang makalipas ang ilang araw ay dalawa ring impeachment complaint ang isinampa ng dalawa ring grupo laban naman kay Vice President Sara Duterte.
Samantala, sa dalawang impeachment complaint na ito ay mas inaabangan ng marami ang kay VP Sara na matatandaang unconstitutional ang isinampang impeachment complaint dito noong nakaraang taong 2025 ayon sa Korte Suprema.
Sa sistemang ligal, ang isang na-impeach na Bise Presidente ay maaari pa rin namang tumakbong Presidente maliban kung siya ay nahatulan din at partikular na nadiskwalipika sa paghawak sa hinaharap na katungkulan.
Ganito ang paggulong ng proseso. Una, ang impeachment ay isang kaso lamang, ang pagiging “impeached” (ang pormal na akusasyon ng isang mababang kapulungan tulad ng Mababang Kapulungan ng Kongreso) ay katulad ng isang akusasyon. Hindi nito inaalis ang isang tao sa opisina o pinipigilan silang tumakbo para sa isa pang tungkulin.
Ang paghatol, ito ay pagkatapos lamang ng paglilitis sa Senado at ang kasunod na paghatol ay tinanggal ang opisyal sa kaniyang kasalukuyang posisyon.
Mayroong dalawang hakbang na proseso, ito ay ang impeachment o ang charge na ang Mababang Kapulungan ng Kongreso ang nagdadala ng mga kaso. Kung ang isang Bise Presidente ay “impeached,” mananatili siya sa pwesto at pananatilihin ang lahat ng ligal na karapatang tumakbo para sa iba pang posisyon sa hinaharap.
Habang ang conviction o ang removal naman ay Senado ang magsasagawa ng paglilitis. Ang isang paghatol ay mangangailangan ng dalawang-ikatlong boto.
Dito sa atin sa Pilipinas ayon sa Saligang Batas ng 1987, ang paghatol ay natural na kinabibilangan ng diskwalipikasyon na humawak ng anomang katungkulan sa ilalim ng Republika.
Doon naman sa U.S. ay dapat bumoto muna ang Senado para mahatulan (upang tanggalin sa pwesto). Pagkatapos ng paghatol, dapat silang humawak ng isang hiwalay na boto (karaniwan ay sa pamamagitan ng simpleng mayorya) upang partikular na madiskwalipika ang indibidwal na humawak sa hinaharap na pederal na katungkulan.
Ang mga pangunahing pagsasaalang-alang ay kung matagumpay na bumoto ang Senado para sa diskwalipikasyon, ang tao ay permanenteng pagbabawalan sa pagtakbo para sa anomang pampublikong opisina, kabilang ang Panguluhan.
Sa aspeto ng pagbibitiw sa Pilipinas bago pa ang paglilitis o kasalukuyang naglilitis ay ganito naman, ang kasalukuyang mga ligal na debate ay nagmumungkahi na kahit na ang isang Bise Presidente ay nagbitiw bago matapos ang isang paglilitis, ang Senado ay maaari pa ring magpatuloy sa paglilitis upang magpasya sa walang hanggang diskwalipikasyon.
