MAY malaking problema kapag ang isang impeachment court ay nagtakda na ng pamantayan, malinaw itong ipinaliwanag, at pagkatapos ay babalikan ito upang palitan kapag hindi na pabor sa kasalukuyang sitwasyon.
Sa simula pa lamang ng impeachment trial ni Vice President Sara Duterte, malinaw ang naging ruling ni Presiding Officer Francis “Chiz” Escudero: 16 na boto ang kailangan para sa conviction, batay sa two-thirds ng 24 na miyembro ng Senado. Iyon ang unang interpretasyon ng constitutional requirement na two-thirds ng “all the Members of the Senate.”
Ngayon, binago ito ng Senate Impeachment Court sa botong 13-1, habang anim na senator-judges ang hindi lumahok sa botohan. Sa bagong formula, maaaring hindi isama sa denominator ang mga senador na legal o factual na hindi makalalahok sa proceedings.
Dito nagiging mabigat ang usapin.
Kung tama ang unang interpretasyon, bakit kailangan itong balikan? Kung mali, bakit ngayon lamang nakita ang pagkakamali matapos ang mga pagdinig at deliberasyon?
Hindi sapat na sabihing dumaan ito sa oral arguments, konsultasyon sa mga retired Supreme Court justices at pagkuha ng amici curiae. Ang pagkakaroon ng proseso ay hindi awtomatikong nangangahulugang tama ang resulta. Ang mismong pagbabago ng ruling ang kailangang ipaliwanag nang malinaw sa publiko.
Mas lalo itong sensitibo dahil impeachment ang pinag-uusapan. Hindi ordinaryong parliamentary vote ang hawak ng Senado. Ang pamantayan ay dapat malinaw, pare-pareho at hindi nagbabago depende sa kung ilang boto ang maaaring makuha.
Ang Konstitusyon ay nagsasabing walang impeached official na maaaring ma-convict nang walang concurrence ng two-thirds ng lahat ng miyembro ng Senado.
Hindi dapat binabago ang interpretasyon ng isang constitutional threshold na parang ordinaryong house rule.
Sa impeachment, ang tiwala ng publiko ay kasinghalaga ng boto.
Kapag ang pamantayan ay maaaring baguhin habang papalapit ang desisyon, hindi lamang boto ang pinag-uusapan—ang kredibilidad ng proseso mismo ang nakasalalay.
