HABANG patuloy na ginagamit ng Senado ang salitang “tradisyon” upang bigyang-katwiran ang mga desisyon nito sa pinakamabibigat na usaping pampulitika, lalong nagiging mahirap para sa publiko na maniwala na ang tradisyong ito ay nagsisilbi pa rin sa layunin nitong magbigay ng dangal, kaayusan, at integridad sa institusyon.
Dahil ang nasaksihan ng bansa nitong mga nakaraang linggo ay hindi tradisyon kundi malinaw na pagkabulok ng sistema na tinakpan lamang ng teknikal na wikang parliamentaryo.
Sinabi sa publiko na kinakailangan umano ng “koordinasyon” bago maaresto ang isang senador sa loob ng Senado. Ginamit ang tradisyon upang ipaliwanag ang protective custody, mga saradong pagpupulong, at mga pagkaantalang procedural para sa kapakanan ng kapwa mambabatas.
Ngunit tila nawala ang parehong tradisyon nang ang Senado ay naging entablado ng sigawan, takot, sisihan, at maging putukan sa loob mismo ng isa sa pinakamataas na demokratikong institusyon ng bansa.
Ito ang dahilan kung bakit marami nang Pilipino ang hindi na tumitingin sa Senado bilang “templo ng batas.” Sa halip, nakikita nila itong unti-unting nilalamon ng pampulitikang survival, pagkakampi-kampi, at digmaang dinastiya bago ang nakaambang impeachment trial ni Vice President Sara Duterte.
Ang biglaang pag-angat ni Alan Peter Cayetano bilang Senate president — kasabay nang muling paglitaw ni Senador Ronald dela Rosa — ay lalo lamang nagpalalim sa hinala ng publiko na ang tunay na layunin ng reorganisasyon ay hindi pamamahala kundi proteksyon.
Proteksyon para sa mga kaalyado. Proteksyon para sa mga kinabukasang pampulitika. Proteksyon laban sa pananagutan.
Ngunit marahil ang pinakamalaking pagkawala sa lahat ng ito ay ang unti-unting paglalaho ng delicadeza — isang pagpapahalagang minsang mahalaga sa buhay pampubliko ng mga Pilipino.
May panahon na sapat na ang simpleng pagbanggit ng delicadeza upang hikayatin ang pagbibitiw, pigilan ang kayabangan, at ipaalala sa mga opisyal na ang kapangyarihan ay dapat samahan ng kababaang-loob at pagpipigil sa sarili. Nauunawaan noon ng mga lider na ang mga institusyon ay nananatiling matatag hindi lamang dahil sa batas kundi dahil may hiya at pananagutan pa.
Ngayon, tila halos wala nang natitirang delicadeza.
Sa halip, nakikita ng publiko ang mga senador na umiiyak sa kamera, mga magkakaalyadong nagtatanggol sa isa’t isa laban sa mga warrant of arrest, at mga opisyal na mas kahawig ng mga karakter sa dramang pampulitika kaysa mga estadista.
At ito rin ang parehong Senado na ngayo’y humihingi ng tiwala mula sa sambayanan upang magsilbing patas na impeachment court.
Maaaring ito ang pinakamalalim na krisis ng Senado: hindi lamang dahil nawawalan na ito ng kontrol sa sarili nito, kundi dahil unti-unti na rin nitong nawawala ang moral na awtoridad upang humusga sa iba.
* * *
SHORT BURSTS. Para sa mga komento o reaksyon, mag-email sa [email protected] o mag-post sa @Side_View sa X app (dating Twitter).
