ILANG beses na ba nating narinig ang tungkol sa bumabagsak na mga tulay sa bansa? Mukhang hindi na ito pambihira. Ngayon, Tarlac naman — at hindi isang tulay, kundi dalawa, sa loob ng isang gabing kumitil ng buhay.
Sa loob ng humigit-kumulang 20 oras noong Agosto 28-29, winasak ng habagat at rumaragasang Tarlac River ang Ninoy Aquino Bridge, kasunod ang Agana Bridge, na pumutol sa Tarlac City mula sa malaking bahagi ng lalawigan.
Tumatawid sa Agana ang isang Toyota Avanza nang bumigay ang tulay, dahilan upang mahulog sa ilog ang anim na sakay. Isa lamang ang nakaligtas. Ang mga bangkay nina James Patrick Taborlupa at isang babaeng hindi pa nakikilala ay inanod hanggang Dagupan at Bayambang. Dalawa pa ang nawawala habang sinusuyod ng PNP, militar at disaster teams ang ilog.
Munting awa lamang na naisara ng mga awtoridad ang mga tulay bago tuluyang gumuho. Maliit na ginhawa iyon kapag isang lalawigan ay ideklarang State of Calamity, nasisira ang mga pananim, at dumodoble ang biyahe.
Ang dalawang tulay na bumigay sa wala pang isang araw ay patunay na hindi aksidente lamang ang ganitong trahedya. Isa itong sakdal laban sa ating imprastraktura. Tulad ng Cabagan-Sta. Maria, Piggatan at Kaliwet—tulay pagkatapos ng tulay — iisa ang kwento: sobrang karga, kapabayaan at pag-iling-balikat ng mga institusyon, na kalaunan ay tinatawag na “structural fatigue.”
Pero ano nga ba ang nagpabagsak sa Ninoy Aquino Bridge?
Matapos ang ilang araw ng malakas na habagat, lumaki ang Tarlac River at bumilis ang agos, kaya lumitaw ang tanong tungkol sa scouring — ang pagkatangay ng lupa at latak sa paligid ng pundasyon at mga haligi.
Hindi pa natutukoy ng Department of Public Works and Highways at mga lokal na awtoridad ang eksaktong dahilan. River scouring ba? Pinsala sa pundasyon? Ilang dekada ng pagkasira? Mga dating pagkukumpuni? Katandaan ng tulay? O kombinasyon?
May tanong din tungkol sa posibleng quarrying at kung nakadagdag ito sa erosion at nagpahina sa pundasyon. Hindi pa ito napatutunayan at dapat siyasatin.
Samantala, naglalagay na si DPWH Secretary Vince Dizon ng Bailey bridge sa Agana — kailangan, pero pansamantalang lunas lamang. Ang tunay na tanong: sapat ba ang ginagawa ng pamahalaan upang tiyaking kakayanin ng matandang tulay ang lalong matitinding panahon at agos ng ilog?
Dalawang tulay sa halos isang araw ay hindi dapat ipagsawalang-bahala bilang malas lamang.
Kaya ang tanong: ano ngayon? Kikilos ba ang DPWH sa bilis ng Bailey bridge para sa permanenteng pagkukumpuni, o sa bilis ng ghost project pagdating sa pananagutan?
Hindi kayang maghintay ang Tarlac. Kailangang kumilos ngayon — muling magdisenyo, magpatibay, magsuri at mag-imbestiga, bago ang susunod na headline ay tungkol na naman sa bumagsak na tulay.
* * *
SHORT BURSTS. Para sa mga komento o reaksyon, mag-email sa [email protected] o mag-post sa @Side_View sa X app (dating Twitter).
