INILATAG ni Senador Ping Lacson nang malinaw hangga’t maaari, na ang panukalang ulat ng Senate Blue Ribbon Committee ay binago ang pagkasulat ngunit nananatili ang diwa — bilang pag-aangkop sa damdamin ng mga kasamahan sa Ika-20 Kongreso.
Kung gayon, maaari ba nating ipalagay na naniniwala ang komite na ang tatlong senador — sina Francis Escudero, Joel Villanueva, at oo, ang pinakaseksi sa kanila, si Jinggoy Estrada — ay dapat sampahan ng kasong pandarambong, malversation ng pondo ng bayan, at tuwirang panunuhol?
Itinatanong ko ito sapagkat tayong mga Pilipino, sa parehong batayan, ay tila kailangang maging mas maingat ngayon sa pagbibigay-hugis ng ating mga palagay; kung paanong ang mga rekomendasyon ng pagsasampa ng kaso ay dapat sabihing “isailalim sa paunang imbestigasyon.”
Dito ako pumapanig kay Ombudsman Jesus Crispin Remulla sa kanyang naging reaksyon noong nakaraang linggo. Mas tahasan siya, na nagsabing ang rebisyon ay bunga lamang ng “pulitika.”
Nakagiginhawa ang ganoong pagiging prangka, sapagkat ang damdamin ng publiko ay malayo sa kaginhawaang pampulitika at mas malapit sa galit. Hindi nagbibilang ng pandiwa ang mga Pilipino, kung mapapansin kung paano sila tumutugon sa pamamagitan ng sigawan sa lansangan o mga pahayag sa social media.
Nag-aalab sila sa baho ng sistemikong katiwalian na nabunyag sa mga badyet para sa flood control, kung saan ang mga “insertion” ay palihim na nagpalaki sa mga alokasyon. Bago sumabog ang isyung ito, marami sa atin ang nagtataka kung ano ba ang ibig sabihin ng “insertion.” Ngunit nang ipaliwanag na ito’y mga huling minutong item sa badyet na isiningit sa proseso matapos masuri sa plenaryo at masaksihan ng publiko, agad itong luminaw: ang “insertion” ay nangangahulugang ginagawang pribadong pakinabang ang mga proyektong pampubliko para sa sabwatan ng mga opisyal ng Department of Public Works and Highways, mga kontratista, at mga mambabatas na may kapangyarihan sa kaban ng bayan.
Ang hindi tahasang sinabi ni Lacson ay ang naunang lumabas na draft ng Blue Ribbon ay tumutukoy sa posibleng pandarambong, malversation, at panunuhol na kinasasangkutan nina Escudero, Estrada, Villanueva, dating senador Bong Revilla, dating kinatawan ng Ako Bicol na si Zaldy Co, at dating kinatawan ng Caloocan na si Mitch Cajayon-Uy.
Ngayon ay inamin niya, nang hindi tuwirang sinasabi, na mas banayad ang wika, mas ligtas ang mga pandiwa, at mas mahinahon ang tono. Mabuti na lamang at hindi raw nabago ang diwa.
Umaasa tayo na ang mga “itinamang” pananalita ay salita lamang at hindi palatandaan ng pagbaluktot ng layunin. Ang isang ulat na pinalambot upang makakuha ng mga lagda ay maaaring magtunog na parang nakipagnegosasyon ang komite sa sarili nito sa halip na harapin ang umano’y pagnanakaw sa pondo ng bayan.
At naroon din ang usaping “paano naman si Revilla” na nakababahala rin. Bakit tila siya lamang ang nakatayo upang litisin samantalang ang mga dating opisyal ng DPWH na inuugnay sa kaso ay napapasailalim sa Witness Protection Program bilang mga testigong pang-estado? Para sa akin, malabo ang larawan.
Kung ito ay isang sabwatan, ano ang dahilan upang ang iba ay biglang hindi na gaanong managot? Kung mahalaga ang kanilang testimonya, mabuti — ngunit may utang ang Department of Justice at ang Ombudsman sa publiko ng malinaw na paliwanag, hindi mahamog na larawan ng proseso.
Sapagkat kung ito’y uusad nang walang ganap na transparency, ano ang magtitiyak sa atin na ang tunay na nagdisenyo ng mga “ghost project” — maging dating undersecretary man, kontratista, o sinomang nananatili pa sa kapangyarihan — ay mapaparusahan?
Sinasabi ko ito nang may desperadong pag-asa sa Senado na gampanan ang tungkulin nitong gawing malinaw at hindi matitinag ang katotohanan — hindi lamang katanggap-tanggap para sa lagda ng nakararami. Sa puntong ito, dapat ay umuusad na tayo tungo sa tunay na pananagutan. At ang larawan niyon ay dapat walang kinikilingan, batay sa katotohanan, at walang takot — kung tutuusin, maaari pang maging brutal! — tiyak na hindi kaginhawaang pampulitika.
* * *
SHORT BURSTS. Para sa mga komento o reaksyon, mag-email sa [email protected] o mag-post sa @Side_View sa X app (dating Twitter).
