AT heto na tayo sa Oktubre — at ano ang sasalubong? Ang tinatawag ng mga siyentipiko na “malakas na El Niño.” Nagsisimula ito ngayon at inaasahang magtatagal hanggang unang bahagi ng 2027, kung mananatili ang mga pagtataya.
Matagal na tayong binabalaan. Ayon Philippine Atmospheric Geophysical and Astronomical Service Administration, maaaring maging “napakalakas” ang El Niño pagsapit ng huling bahagi ng 2026 at magpatuloy hanggang unang bahagi ng 2027. Kaya naman hinikayat ni Administrator Nathaniel Servando ang publiko, mga lokal na pamahalaan at mahahalagang sektor na seryosohin ang babala.
Ano ang ibig sabihin nito sa atin? Simula Oktubre, nasa 45 probinsya ang maaaring makaranas ng tuyong kondisyon, habang walo ang posibleng makaranas ng tagtuyot. Ayon sa PAGASA, drought ang tatlong magkakasunod na buwang lubhang mababa ang ulan, o limang buwang mas mababa sa normal. Pinakamatindi ang maaaring maging epekto mula Enero hanggang Marso 2027.
Kasama ng tagtuyot ang matinding init. Nagbabala ang Climate Change Commission na maaaring umabot sa 6,000 katao ang mamatay dahil dito, lalo na ang mga vulnerable. Iminumungkahi nito ang mas maagang oras ng klase at trabaho, pag-iwas sa outdoor activities sa pinakamaiinit na oras, at pagtatayo ng cooling stations. Kailangan ding paghandaan ang kakulangan sa tubig sa pamamagitan ng mas mahusay na lokal na pamamahala.
Hindi lamang Pilipinas ang nahaharap dito. Sa tropikal na Pasipiko, umabot na sa 3.07°C ang sea-surface temperature anomaly, kapantay ng rekord noong 2015–2016, ayon kay Zeke Hausfather ng Berkeley Earth. Sa Central America, namamatay ang mga pananim at hayop dahil sa kakulangan ng tubig. Bagama’t hindi nagkakasundo ang mga siyentipiko kung pinatitindi mismo ng climate change ang El Niño, malinaw na pinalalala nito ang tagtuyot at matitinding pag-ulan.
May mga hakbang naman ang gobyerno. Inilipat ng Department of Agriculture ang pagtatanim ng palay sa Oktubre–Nobyembre, namamahagi ng drought-resistant seeds, nagtuturo ng Alternate Wetting and Drying, at pinananatili ang rice imports bilang buffer. Naglaan ang DBM ng ₱6.2 bilyon para sa subsidiya sa pataba at gasolina, habang hinihingi pa ang ₱10 bilyon. May ₱3.5 bilyon din para sa solar irrigation, habang isinusulong ang water impounding at cloud seeding.
Ngunit hindi sapat ang mga plano kung hindi maayos ang pagpapatupad. Sa gitna ng banta, nananatiling problema ang mga kapalpakan at alegasyon ng korapsyon sa mga proyektong pang-imprastraktura, kabilang ang flood mitigation.
Kaya balik tayo sa essentials: pagkain, irigasyon, serbisyong medikal, enerhiya, kuryente at tubig. Kailangang kumilos ang mga lokal na pamahalaan ayon sa kanilang adaptation plans, habang ang bawat tahanan ay magtitipid ng tubig at iiwas sa panic buying.
Sa huli, muli tayong aasa sa sarili — sa mga manggagawa at pribadong sektor na nagpapalago ng ating pagkain at nagsisikap panatilihin itong abot-kaya.
Sa lahat ng ito, marahil ang hiling natin ngayong Pasko ay simple: sana’y malampasan natin ang tagtuyot.
* * *
SHORT BURSTS. Para sa mga komento o reaksyon, mag-email sa [email protected] o mag-post sa @Side_View sa X app (dating Twitter).
